Nabil Bank Limited
Nabil Bank Limited
Bizshala

बालबालिकालाई पैसाको महत्व कसरी बुझाउने ? यी हुन् ४ गुरुमन्त्र

Global IME Bank Limited
बालबालिकालाई पैसाको महत्व कसरी बुझाउने ? यी हुन् ४ गुरुमन्त्र
Nabil Bank Limited

काठमाण्डौ । आफ्ना बालबालिकाको भविष्यको चिन्ता एउटा यस्तो विषय हो, जो प्रत्येक आमा–बुवालाई हुने गर्छ । सर्वप्रथम त बालकालिकाको स्वास्थ्यप्रति चिन्ता हुन्छ र दोस्रोमा जीवनमा आफ्नो रोजाईमा कति खुसी छन् भन्ने । 

तर बालबालिका हुर्कदै गर्दा आमा–बुवामाझ यस्तो चिन्ताले डेरा जमाउन थाल्छ, जसमा उनीहरुको भविष्य टिकेको हुन्छ । यो चिन्ताको नाम हो,पैसा । यसका दुईवटा आयाम छन् ।

Sagarmatha Cement
Muktinath Bikas Bank Limited

पहिलो त यो कि उनीहरुले आफ्नो भविष्यका लागि कसरी पैसा जोगाउछन् ? र दोस्रो यो कि उनीहरुले पैसा जोगाउनुको महत्वलाई कति बुझ्छन् ?   

बेलायतमा स्ट्याण्डर्ड लाइफ बैंकले एउटा सर्वेक्षण गरेको छ । यो सर्वेक्षणका अनुसार प्रत्येक दशमध्ये सात जना अभिभावक आफ्ना बालबालिकाको वित्तीय भविष्यप्रति चिन्तित देखिन्छन् । 

बालबालिकालाई कम उमेरमा पैसाको सहि उपयोग सिकाउदा उनीहरुको सम्पूर्ण जीवनमा परिवर्तन देखिन्छ । तर भविष्यका लागि पैसाको बचत गर्न त्यति सजिलो भने छैन । अमेरिकाको ड्युक यूनिर्भसिटीका बिहेभियर आर्थिक विश्लेषक र लेखक ड्यान एरिली भन्छन्,‘पैसाको एउटा कमजोरी के हो भने यसको कुनै सीमा हुदैन । यस कारण हामीलाई भविष्यमा यसको वास्तविक उपयोग कस्तो होला भनेर सोच्न एकदमै कठिन हुन्छ ।’

बीबीसी पोष्डकास्ट मनी बक्समा फेलिसिटी हन्नाले‘द प्राइभेट अफिस’मा वित्तीय योजनाकार किस्र्टी स्टोन र द मनी च्यारिटीमा युवा मामिलाका निर्देशक स्टेफनी फिट्जगेराल्डसँग कुराकानी गरेका छन् । जसले यस विषय सम्बन्धि चिन्तालाई कम गर्न तीनवटा विशेष टिप्स दिएका छन् । 

फिट्जगेराल्डका अनुसार अभिभावकले बालबालिकालाई पैसाको सहि प्रयोग गर्ने अवसर दिनुपर्छ ताकि उनीहरुले स्वयम केहि गल्तीहरु गरुन् । 

१. लामो समयका लागि खाता

हाम्रा बालबालिकालाई तत्कालै पैसाको आवश्यकता पर्दैन । त्यसैले लामो समयका लागि लगानी गर्दा फाइदामुलक हुन सक्छ । विज्ञका अनुसार बैंकले बालबालिकाका लागि पनि खाता खोल्ने सुविधा उपलब्ध गराएको हुन्छ । यी खाताको माध्यमबाट बालबालिकालाई पैसा कसरी बचत गर्ने र कसरी निकाल्ने भन्ने कुरा सिकाइन्छ । 

बैंकले सामान्यतः दुई प्रकारका खाताको सुविधा उपलब्ध गराउँछन् । एउटा यस्तो खाता जहाँ जहिले पनि पैसा जम्मा गर्न र निकाल्न सकिन्छ । दोस्रो खाता जहाँ निश्चित अवधिका लागि पैसा जम्मा गरिन्छ । यसलाई आम भाषामा बैंकको एफडी पनि भनिन्छ । बचत खाताको तुलनामा लामो समय अवधिका खोलिएको खातामा धेरै ब्याज पाइन्छ । 

बालबालिकाका लागि बचत खाता खोल्नु अघि अनलाइन वेबसाइटमा गएर कुन बैंकले कति ब्याज दिइरहेका छन् भनेर तुलना गर्न सकिन्छ । 

अभिभावकले बालबालिकाका लागि यस्तो खाता पनि खोल्न सक्छन् जहाँ उनीहरुले निश्चित उमेर पुगेपछि पैसा निकाल्न सक्छन् । यस्तोमा बालबालिकाले लामो समयसम्म पैसा जम्मा गर्न सक्छन् । 

विज्ञका अनुसार अभिभावकले आफ्ना बालबालिकालाई त्यो समयका लागि तयार गर्नुपर्ने हुन्छ र पहिल्यै छलफल गुर्नपर्छ जसमा उनीहरुलाई बुझाउन सकियोस् कि त्यो पैसाको उपयोग के प्रयोजनका लागि गरिनेछ । 

बालबालिकाले जुन पैसा जम्मा गरिरहेका छन्, त्यसको प्रयोग विश्वविद्यालयको शुल्कका लागि हुनसक्छ वा उनीहरुको रोजाइको सामाग्री किन्न । यो कुरा उनीहरुलाई पहिल्यै भन्नुपर्ने हुन्छ । 

जीवनमा अप्रत्याशित घटनाहरुका लागि पैसाको बचत गर्दा बालबालिका अधिक सुरक्षित महशुुुस गर्न सक्छन् । 

२. बिस्तारै–बिस्तारै पैसा बचाउने

वर्तमानमा बालबालिकाका लागि पैसा बचत गर्नु उनीहरुको भविष्यका लागि कुनै ठूलो उपहारभन्दा कम हुदैन । यो पैसाबाट उनीहरुले आफ्नो व्यस्क जीवन राम्रोसँग सुरु गर्नुका साथै त्यो सम्पूर्ण प्रक्रियालाई हिस्सा बनाउदा उनीहरुले पैसाका बारेमा महत्वपूर्ण कुरा पनि सिक्न सक्छन् । यसले उनीहरुलाई पैसाको महत्वका बारेमा राम्ररी बुझ्न सहयोग गर्छ । 

विज्ञका अनुसार यदि तपाईको परिवारको अवस्था राम्रो नभएका कारण केहि समयका लागि पैसा बचत गर्न सकिरहनु भएको छैन भने यसमा चिन्ता लिनुपर्ने केहि कारण छैन । महत्वपूर्ण कुरा ऋण नलिनुहोस् र यस्तो कुनै वस्तु खरिद नगर्नुहोस् जसका लागि क्रेडिट कार्ड प्रयोग गर्नुपरोस् । 

फिट्जगेराल्डका अनुसार बालबालिकाको भविष्य राम्रो र सुरक्षित बनाउने सपना हरेक अभिभावकको हुन्छ । तर वास्तविकता यस्तो छ कि महंगीका कारण हामीलाई जीवन निर्वाह गर्न कठिनाईहरुको सामना गुर्न परिरहेको छ । र यस्तोमा मानिसहरुको बचत गर्ने क्षमतामा कमी आउँछ । 

३. चक्रवृद्धि ब्याजको जादुलाई नजरअन्दाज नगर्ने 

केहि मानिसहरु चक्रवृद्धि ब्याजलाई निःशुल्क पैसाका रुपमा परिभाषित गर्छन कोहि भने यसलाई विश्वको आठौँ अचम्म मान्छन् । किनकी यसले तपाईको पूँजीलाई कयौँ गुणा बढाइदिन्छ र व्यक्तिलाई यसको महशुस पनि हुदैन । 

मान्नुहोस् कि तपाईले बचत खाताबाट सुरुवात गर्नुभयो र यो बचत खातामा बैंकले तपाईलाई ५ प्रतिशत ब्याज दिन्छ । तपाईले यो बचत खातामा १० हजार जम्मा गर्नुभएको छ । अब अगाडीको स्टोरी पढ्दा तपाईले देख्नु हुनेछ कि यो १० हजार रुपैयाँ कसरी तीव्र गतिमा बढ्दै गरेको देखिन्छ । 

एक वर्ष समाप्त भएपछि बचत खातामा तपाईले राखेको १० हजार ब्याज प्राप्त भएपछि १० हजार ५ सय हुन्छ । ध्यान दिनुपर्ने कुरा यो छ कि चक्रवृद्धि ब्याजको जादू तपाईले तब देख्नसक्नु हुनेछ जब तपाई बैंक खाताबाट न त मुलधन निकाल्नु हुनेछ न त त्यसमा प्राप्त भएको ब्याजको पैसा नै । 

अब दोस्रो वर्षमा जाऔँ । दोस्रो वर्षमा तपाईलाई पहिलो वर्षको जस्तै केवल ५०० रुपैयाँ ब्याज प्राप्त हुने छैन । यो वर्ष तपाईले १० हजार ५ सय रुपैयाँमा वार्षिक ५ प्रतिशतको ब्याज प्राप्त गर्नुहुन्छ । जुन ५२५ रुपैयाँ हुन्छ । अर्थात दोस्रो वर्ष समाप्त हुँदा तपाईको बचत खातामा १० हजार रुपैयाँ बढेर ११ हजार २५ रुपैयाँ हुन्छ । 

तेस्रो वर्षमा तपाईलाई यो ११ हजार २५ रुपैयाँमा वार्षिक ब्याज ५५० रुपैयाँ प्राप्त हुन्छ र तपाईको राशि बढेर ११ हजार ५७५ रुपैयाँ हुन्छ । 
चौथो वर्षमा यो राशि १२ हजार १५३ रुपैयाँ हुन्छ । त्यस्तै पाचँ वर्षमा यो रकम बढेर १२ हजार ७६० हुन्छ । 

जब बालबालिका १८ वर्षको हुन्छन् यो राशि राम्रो बन्छ । 

४. खुत्रुक्के किनेर दिनुस् 

विज्ञका अनुसार यदि तपाई बालबालिकालाई पैसाको महत्वका बारेमा सिकाउन चाहनुहुन्छ भने उनीहरुलाई खुत्रुक्के खरिद गरेर दिनुहोस् । खुत्रुक्केले बालबालिकालाई पैसा कुनै खेलौना होइन र यसलाई सुरक्षित ठाउँमा राख्नुपर्छ भन्ने ज्ञानबोध गराउने विज्ञ बताउँछन् ।  

खुत्रुक्केले बालबालिकालाई भिन्न–भिन्न रुपैयाँको महत्वका बारेमा समेत थाहा पाउँ सहयोग गर्छ । उनीहरुले ५ रुपैयाँको महत्व २ रुपैयाँको भन्दा बढी हुन्छ भन्ने ज्ञान लिन सक्छन् । 

बालबालिकालाई पकेट मनि दिनु एउटा राम्रो सुरुवात हुने विज्ञको ठहर छ । 

पक्कै पनि प्रत्येक अभिभावकले आफ्ना बालबालिकाका लागि बचत गर्छन् । तर महत्वपूर्ण कुरा भनेको हाम्रा बालबालिकाले पैसाको महत्व बुझुन् र यसो गर्दा उनीहरुको भविष्य राम्रो हुनेछ ।- बिबिसीबाट साभार  

Nepal Investment Mega Bank Limited
Bizshala
Shikhar Insurance
CG Motors
IME remit
Mahalaxmi Development Bank
New Office

हाम्रो बारेमा

Bizshala.com is a leading financial news portal of Nepal run by SOS Media Pvt Ltd. It especially covers the economy, capital market, real estate, banks and financial institutions, merchant banks and various investment tools, insurance market, tourism, auto industry and other fresh and investigative news. Bizshala, which succeeded in becoming the country's leading economic news portal within a short period of its establishment, has the involvement of experienced and seasoned journalists in the financial field. We believe in investigative, factual and innovative news. We look at every news that the reader is interested in from an economic point of view.