रु.१६ लाखसम्मको आम्दानीको कर १% मात्र ? यो ट्रिक लगाएर बचाउन सकिन्छ कर !

काठमाण्डौ । नेपालमा अवकाश कोष (SSF, EPF, CIT वा पेन्सन फन्ड) मा योगदान गरेर वार्षिक १६ लाख रुपैयाँसम्मको आम्दानीमा पनि प्रभावकारी रूपमा १ प्रतिशत मात्र कर तिरेर बाँकी बचाउन सकिन्छ ।  

यो सुविधाले उच्च तलब भएका कर्मचारीहरूका लागि ठूलो कर बचत को ढोका खोलेको छ, जसलाई विशेषज्ञहरूले 'कर छुटको सुपर टिप'को रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

आयकर ऐन, २०५८ को धारा ६३ अनुसार, स्वीकृत अवकाश कोषमा गरेको योगदानबाट ५ लाख रुपैयाँ वा कुल करयोग्य आयको १/३ भागमध्ये जुन कम हुन्छ, त्यति रकमलाई करयोग्य आयबाट घटाउन (deduction) पाइन्छ। यो प्रावधान आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा पनि यथावत् छ, जसले पहिलो कर स्ल्याब (१%) को फाइदा निकै बढाउँछ।

आधारभूत कर स्ल्याब (आव २०८२/८३)

-अविवाहित (एकल) व्यक्ति: पहिलो ५ लाख रुपैयाँमा १% (सामाजिक सुरक्षा कर)

-विवाहित दम्पती: पहिलो ६ लाख रुपैयाँमा १%

यसमा अवकाश कोष योगदान थप गर्दा करयोग्य आय घट्छ, जसले गर्दा उच्च आम्दानी पनि न्यूनतम कर स्ल्याबमा अटाउँछ।

कसरी १६ लाखसम्म १% मात्र कर ?

अविवाहित व्यक्तिको उदाहरण: वार्षिक आम्दानी १५–१६ लाख भएमा, यदि SSF/EPF मा ५ लाख योगदान गर्नुभयो भने करयोग्य आय घटेर १०–११ लाख रहन्छ।

-पहिलो ५ लाखमा १% = ५,००० रुपैयाँ

बाँकी रकममा क्रमशः १०%, २०%, ३०% आदि लाग्छ, तर योगदानले कुल कर दायित्व निकै कम हुन्छ।

यदि SSF योगदान छ भने १% SST नै लाग्दैन। यसरी १६ लाख सम्मको आम्दानीमा पनि कुल कर न्यूनतम (१% स्ल्याबको फाइदा) रहन्छ।

विवाहित दम्पतीको हकमा: आधारभूत सीमा ६ लाख हुने भएकाले १६ लाख सम्मको आम्दानीमा अझ बढी फाइदा पुग्छ। deduction पछि करयोग्य आय १०–११ लाख मा झर्दा पहिलो स्ल्याबको प्रभावकारी उपयोग हुन्छ।

कर फर्महरू का अनुसार, यो deduction ले रिटायरमेन्ट बचत लाई प्रोत्साहन दिँदै कर बचत पनि गर्छ। बजेट २०८२/८३ ले पुराना कम्पनी-स्तरका अवकाश फन्डहरूलाई SSF/EPF/CIT मा ट्रान्सफर गर्न अनिवार्य गरेको छ (आषाढ़ २०८३ सम्म), जसले यो सुविधालाई थप प्रभावकारी बनाएको छ।

विज्ञ सुझाव

-कम्पनीमा SSF/EPF उपलब्ध छ भने योगदान बढाउनुहोस् (कर्मचारी + रोजगारदाता दुवै)।

-उच्च तलब (१०–२० लाख वा माथि) भएकाहरूले यो 'ट्रिक' अपनाएर लाखौं रुपैयाँ कर बचत गर्न सक्छन्।

-सटीक गणना र फाइलिङका लागि कर सल्लाहकार वा आन्तरिक राजस्व विभागसँग परामर्श लिनुहोस्।

यो व्यवस्थाले नेपालमा रिटायरमेन्ट प्लानिङ लाई बलियो बनाउँदै करदाताहरूलाई ठूलो राहत दिएको छ। यदि तपाईंको तलब यो दायरामा छ भने यो सुविधा उपयोगी साबित हुनसक्छ!