इरान सम्झौता भाँडिने डरले नेतन्याहूमाथि ट्रम्पको आक्रोश

काठमाण्डौ । मध्यपूर्वमा युद्ध रोक्ने प्रयास गरिरहेका अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इसराइली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूबीच सम्बन्ध चिसिँदै गएको संकेत देखिन थालेको छ। इरानसँग सम्भावित शान्ति सम्झौताको अन्तिम चरणमा पुगेको बेला इसराइलले गरेको सैन्य कारबाहीपछि ट्रम्प सार्वजनिक रूपमै नेतन्याहूप्रति आक्रोशित बनेका छन्।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यम Axios सँगको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले इसराइलको पछिल्लो कदमले अमेरिका-इरान समझदारी नै धरापमा पर्ने अवस्था सिर्जना गरेको बताएका छन्। उनका अनुसार आइतबार अमेरिका र इरानबीच युद्ध अन्त्यका लागि सहमति जुटाउने प्रयास भइरहेका बेला इसराइलले लेबननको राजधानी बेरूतमा हिजबुल्लाहलाई लक्षित गर्दै आक्रमण गरेको थियो।

ट्रम्पले उक्त आक्रमणबारे आफूले सल्लाहकारमार्फत जानकारी पाएको र त्यसपछि स्तब्ध भएको बताएका छन्।

‘हामी सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने तयारीमा थियौं। त्यसको एक घण्टाअघि यस्तो घटना भयो। यसले परिस्थिति नै उल्ट्याउने खतरा पैदा गर्‍यो,’ ट्रम्पको भनाइ उद्धृत गर्दै Axios ले जनाएको छ।

ट्रम्पले हिजबुल्लाहबाट इसराइलमाथि हमला भएको स्वीकार गरे पनि त्यसबाट ठूलो क्षति नभएकाले तत्काल प्रतिशोधात्मक कारबाही आवश्यक नरहेको धारणा राखेका थिए। तर इसराइलले त्यसको विपरीत कदम चालेपछि उनी नेतन्याहूसँग असन्तुष्ट बनेका हुन्।

अमेरिकी स्रोतहरूका अनुसार ट्रम्पले नेतन्याहूलाई फोन गरेर कडा असन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए। उनले नेतन्याहूको निर्णय क्षमतामाथि समेत प्रश्न उठाएको बताइएको छ।

पछिल्ला केही सातादेखि ट्रम्प प्रशासन इरानसँग अप्रत्यक्ष वार्तामा सक्रिय छ। स्रोतहरूका अनुसार युद्धविराम र आणविक कार्यक्रमसम्बन्धी प्रारम्भिक समझदारीमा अमेरिका र इरान नजिक पुगेका छन्। तर नेतन्याहू भने इरानसँग तत्काल सम्झौता गर्ने पक्षमा नरहेको बताइन्छ।

यसअघि पनि इसराइलले बेरूतमा ठूलो आक्रमणको तयारी गरिरहेका बेला ट्रम्पले नेतन्याहूलाई फोन गरेर कडा चेतावनी दिएका थिए। अमेरिकी राजनीतिक वृत्तमा त्यसबेला ट्रम्पले निकै कठोर भाषा प्रयोग गरेको चर्चा भएको थियो।

उता, बेरूत आक्रमणपछि इरानले पनि प्रतिशोधको चेतावनी दिएको छ। इरानी संसदको राष्ट्रिय सुरक्षा समितिका अध्यक्ष इब्राहिम अजीजीले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत ‘कडा जवाफ आउँदैछ’ भन्दै चेतावनी दिएका छन्।

इरानी सरकारी समाचार संस्था IRNA ले उद्धृत गरेको सैन्य अधिकारी मेजर जनरल अली अब्दोल्लाहीले इरानी सेना पूर्ण तयारीमा रहेको दाबी गरेका छन्। उनले ‘शत्रुको एउटा सानो गल्तीको प्रतीक्षा भइरहेको’ र त्यस्तो अवस्था आए ‘बिर्सन नसकिने जवाफ दिइने’ चेतावनी दिएका छन्।

यद्यपि ट्रम्पले प्रस्तावित अमेरिका–इरान सम्झौता अन्ततः इसराइलकै हितमा रहेको दाबी गरेका छन्। इरानलाई आणविक हतियार निर्माणबाट रोक्न सफल हुनु इसराइलको दीर्घकालीन सुरक्षाका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि हुने उनको भनाइ छ।

हाल अमेरिका र इरानबीच प्रारम्भिक समझदारीपत्रमा सहमति भइसकेको बताइएको छ। दुवै देशबीच जेनेभामा औपचारिक हस्ताक्षरको तयारी भइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

यदि अन्तिम घडीमा नयाँ सैन्य तनाव सिर्जना भएन भने, यो सम्झौता मध्यपूर्वको पछिल्लो दशककै सबैभन्दा महत्वपूर्ण कूटनीतिक उपलब्धि बन्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।