सेयर कारोबारबाट ब्रोकर मालामाल, लगानीकर्ताको पोर्टफोलियो भने ओरालो

काठमाण्डौ । सेयर कारोबार गर्दा धितोपत्र दलाल व्यवसायी (ब्रोकर)कम्पनीहरुले पाउने शुल्क वा कमिसन उल्लेख्य बढेको छ ।  

नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से)का अनुसार असार महिनामा ९२ वटा ब्रोकर कम्पनीले कुल ३८ करोड ५१ लाख रुपैयाँ कमिसन आर्जन गरेका छन् ।  

यो कमिसन अघिल्लो महिना अर्थात् जेठको तुलनामा ५.१६ प्रतिशत बढी हो । जेठमा ब्रोकरहरुले ३६ करोड ६२ लाख रुपैयाँ कमिसन प्राप्त गरेका थिए । यसर्थमा ब्रोकरहरुको कमिसन एक महिनामै १ करोड ८९ लाख रुपैयाँ वृद्धि भएको छ ।  

तर यता सेयर लगानीकर्ताहरुले भने बजारबाट अपेक्षित प्रतिफल नपाएर नोक्सानी (घाटा) ब्यहोर्नुपर्ने अवस्था छ । नेप्सेको तथ्याङ्कले बजारमा सेवा प्रदायक वा धितोपत्र दलाल व्यवसायीहरुको आम्दानी उल्लेख्य बढेपनि सामान्य लगानीकर्ताको अवस्था भने सुधार नभएको विरोधाभास देखाउँछ ।  

बजार उतारचढाव, लगानीकर्ताको मनोबल कमजोर र विगतका लगानी घाटाका कारण धेरै लगानीकर्ता अझै नोक्सानीको अवस्थामै छन् । कारोबार लागत बढ्दा छोटो अवधिका लगानीकर्ता तथा साना लगानीकर्तामा थप दबाब पर्ने देखिएको छ ।  

ब्रोकर कम्पनीहरुको आम्दानी बढे पनि लगानीकर्ताको हित सुनिश्चित गर्न बजार सुधार, पारदर्शिता र दिगो लगानी वातावरण आवश्यक रहेको विज्ञहरु बताउँछन् ।

पूँजीबजारमा कारोबार लागत र लगानीकर्ताको प्रतिफलबीचको अन्तर चर्चाको विषय बन्ने गर्छ । विगतमा नेप्से परिसूचक ३ हजारको विन्दुमा हुँदा उच्च मूल्यमा सेयर खरिद गरेका धेरै लगानीकर्ता अझै पनि खरिद मूल्यभन्दा तलको बजार मूल्यका कारण घाटामा रहेका छन् । विशेषगरी बजार घटेको समयमा प्रवेश गरेका साना तथा नयाँ लगानीकर्ताले लामो समयसम्म आफ्नो लगानी फिर्ता नआएको अनुभव गरिरहेका छन् ।  

अर्कोतर्फ, कारोबार शुल्क वा ब्रोकर कमिसनमा हुने परिवर्तनले लगानीकर्ताको कुल लागतमा प्रत्यक्ष असर पार्ने देखिन्छ ।  

ब्रोकरको व्यवसाय विस्तार हुनु पूँजीबजारका लागि सकारात्मक पक्ष भए पनि त्यसको लाभ लगानीकर्तासम्म पनि पुग्ने वातावरण निर्माण गर्नु आवश्यक छ । स्वस्थ बजारमा सेवा प्रदायक, कम्पनी र लगानीकर्ता सबैको हित सन्तुलित हुनुपर्छ ।

सेयर कारोबारबाट लगानीकर्ताहरुको कमिसन एक महिनामै करिब २ करोड रुपैयाँ वृद्धि भएपनि यता सेयर लगानीकर्ताहरुको भने खर्बौ सम्पत्ति गुमेको छ । जेठ महिनाको अन्त्यसम्म ४६ खर्ब ५४ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ रहेको बजार पूँजीकरण असारको अन्त्यमा घटेर ४४ खर्ब ६३ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँमा कायम भएको छ । यसर्थ लगानीकर्ताहरुले एक महिनामै पूँजीबजारबाट १ खर्ब ९१ अर्ब रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति गुमाएका छन् ।