देखिएको माइनबाट जोगियो, नदेखिएकोले उडायो-अमेरिकी युद्धपोतको दर्दनाक कथा

काठमाण्डौ । अमेरिका–इजरायल गठबन्धन र इरानबीच करिब एक महिनादेखि जारी तनावपूर्ण द्वन्द्वका बीच इरानले अमेरिकी विमानवाहक युद्धपोत यूएसएस अब्राहम लिंकनलाई लक्षित गरी क्रुज मिसाइल प्रहार गरेको दाबी गरेपछि फारसको खाडीमा झण्डै चार दशकअघिको एक भयावह घटना फेरि चर्चामा आएको छ।

सन् १९८८ मा इरानी समुद्री बारुदी सुरंग (माइन)ले अमेरिकी नौसेनाको फ्रिगेट यूएसएस स्यामुअल बी. रोबर्ट्सलाई ठोक्काएर ठूलो क्षति पुर्‍याएको थियो। त्यो घटनाले अमेरिकी नौसेनालाई आजसम्म पनि खाडी क्षेत्रमा अत्यन्त सतर्क बनाइरहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

माइन देख्दा–देख्दै पनि जोगिन सकेन युद्धपोत

अप्रिल १९८८ मा फारसको खाडीमा गस्ती गरिरहेको उक्त अमेरिकी युद्धपोतले अघि खतराको संकेत देखिसकेको थियो। जहाजका अधिकारीहरूले दूरबिनबाट अगाडि तीनवटा माइन देखेपछि जहाज रोकेका थिए। तर करिब १० मिनेटपछि जहाजमुनि लुकेको अर्को अदृश्य माइन विस्फोट भयो।

विस्फोट यति शक्तिशाली थियो कि युद्धपोत एकैचोटि हल्लियो र जहाजको तल्लो भागमा करिब २१ फिट चौडाइको ठूलो प्वाल पर्‍यो। घटनामा चालक दलका कम्तीमा १० जना गम्भीर घाइते भएका थिए भने जहाज डुब्ने अवस्थासम्म पुगेको थियो।

तेल ट्यांकर सुरक्षा अभियानबीचको ठूलो झट्का

त्यतिबेला अमेरिकी नौसेना ‘अपरेसन अर्नेस्ट विल’ अन्तर्गत खाडी क्षेत्रमा तेल ट्यांकरहरूको सुरक्षा गरिरहेको थियो। सन् १९८७ मा सुरु गरिएको उक्त अभियान सुरुदेखि नै चुनौतीपूर्ण बनेको थियो।

पहिलो चरणमै एक कुवेती ट्यांकर ‘ब्रिजेटन’ माइनमा परेपछि अमेरिकी युद्धपोतहरूलाई नै ट्यांकरको पछाडि राखेर यात्रा गराउनुपरेको थियो। तर त्यसपछि केही समय स्थिति नियन्त्रणमा आए पनि स्यामुअल बी. रोबर्ट्स भने दुर्भाग्यवश माइनको सिकार बन्यो।

घटनाका बेला उक्त युद्धपोत कुनै ट्यांकरको सुरक्षा नगरी इन्धन भर्न उत्तरतर्फ गइरहेको थियो। त्यसअघि त्यस क्षेत्रमा माइन बिछ्याइएको ठोस सूचना नपाएको बताइएको छ।

आजको तनावसँग जोडिएको पुरानो सन्देश

हाल इरानले अमेरिकी युद्धपोत लक्षित गरेको दाबी गरेसँगै उक्त १९८८ को घटना फेरि चर्चामा आएको हो। विश्लेषकहरूका अनुसार फारसको खाडी विश्वकै सबैभन्दा संवेदनशील समुद्री मार्गमध्ये एक हो, जहाँ सानो चूकले पनि ठूलो सैन्य तथा आर्थिक संकट निम्त्याउन सक्छ।

विशेषगरी स्ट्रेट अफ होर्मुजजस्तो रणनीतिक मार्गमा माइनको प्रयोगले विश्व तेल आपूर्तिमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ। त्यसैले अमेरिका आज पनि यस क्षेत्रमा उच्च सतर्कताका साथ सैन्य उपस्थिति कायम राखिरहेको छ।

‘पुरानो घाउ, नयाँ डर’

चार दशकअघि भएको त्यो विस्फोट केवल एउटा दुर्घटना मात्र थिएन, बरु अमेरिकी नौसेनाका लागि चेतावनी थियो—फारसको खाडीमा युद्ध केवल देखिने आक्रमणबाट होइन, अदृश्य जोखिमबाट पनि हुन्छ।

आजको बढ्दो तनावबीच त्यो घटना फेरि सम्झिनु संयोग मात्र होइन, सम्भावित खतराको संकेत पनि हो।

-(इकोनोमिक टाइम्स, रोयटर्स र अलजजिराको रिपोर्टमा आधारित)