चीनको एउटा यस्तो खेल, जसका कारण चाँदीको मूल्यमा आउनसक्छ नसोचेको उछाल

काठमाण्डौ । चीनले चाँदीको निर्यातमा कडा नियन्त्रण लगाउने नयाँ नियम लागू गरेको छ, जसले विश्व बजारमा ठूलो हलचल मच्चाएको छ। जनवरी १, २०२६ देखि लागू भएको यो नियमअनुसार चीनबाट चाँदी निर्यात गर्न कुनै पनि कम्पनीले सरकारबाट अनुमति लिनुपर्नेछ। यो कदमलाई दुर्लभ पृथ्वी तत्व (रेयर अर्थ) मा चीनले यसअघि लगाएको प्रतिबन्धसँग तुलना गरिएको छ, जसले भारत, अमेरिका लगायतका देशहरूलाई स्तब्ध बनाएको छ।

चीनले अहिलेसम्म केवल ४४ वटा कम्पनीलाई मात्र चाँदी निर्यात अनुमति दिएको छ। यी कम्पनीहरूको उत्पादन क्षमता र क्रेडिट लाइनजस्ता कडा मापदण्ड पूरा गर्नुपर्ने प्रावधान छ। चीन विश्वको परिष्कृत चाँदी उत्पादनको ६०-७० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको देश हो, यद्यपि खानीबाट उत्पादन हुने चाँदीमा उसको हिस्सा केवल १३ प्रतिशत मात्र छ। यो नियमले विश्वव्यापी चाँदी आपूर्तिमा चीनको प्रभुत्वलाई अझ मजबुत बनाउने विश्लेषकहरू बताउँछन्।

चीनको कारण र रणनीति

चीनले यो नियमलाई घरेलु माग पूरा गर्न र रणनीतिक महत्वको सामग्रीमाथि नियन्त्रण कायम राख्नका लागि ल्याएको बताइएको छ। चीन विश्वको सबैभन्दा ठूलो सोलार प्यानल, इलेक्ट्रोनिक्स र इलेक्ट्रिक गाडी (ईभी) उत्पादक हो, जसमा चाँदीको ठूलो मात्रामा प्रयोग हुन्छ। यो कदमलाई चीनको 'रणनीतिक हतियार' का रूपमा हेर्न थालिएको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय वार्तामा राम्रो सौदा गर्न मद्दत गर्नेछ। दुर्लभ पृथ्वी तत्वमा यसअघि लगाएको प्रतिबन्धजस्तै यो पनि विश्वलाई आश्चर्यमा पारेको छ।

भारत र अमेरिकामाथि प्रभाव

भारतः चाँदीको मूल्यमा ठूलो वृद्धि हुने अनुमान छ, जसले औद्योगिक मागलाई असर गर्नेछ। भारत चाँदीको ठूलो आयातकर्ता हो, र यो नियमले मूल्य अझ महँगो बनाउन सक्छ।

अमेरिका र विश्व बजारः चाँदीको उपलब्धता घट्ने र माग बढ्ने भएकाले मूल्य रेकर्ड स्तरतर्फ उक्लने विज्ञहरूको भविष्यवाणी छ। सोलार, इलेक्ट्रोनिक्स र ईभी क्षेत्रमा ठूलो असर पर्नेछ।

विश्लेषकहरू भन्छन्-"चाँदी अब सस्तो हुने सम्भावना कम छ। आपूर्ति घट्दा माग बढ्ने भएकाले मूल्यमा निरन्तर उकालो लाग्न सक्छ।"

भविष्यको प्रभाव यो नियमले विश्व चाँदी बजारमा अस्थिरता ल्याउन सक्छ र चीनलाई थप प्रभाव दिनेछ। भारत र अमेरिकालगायतका देशहरूले वैकल्पिक स्रोत खोज्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। विश्व अर्थतन्त्रका लागि यो नयाँ चुनौती बनेको छ।