काठमाण्डौं । काठमाडौँ–तराई यातायात सञ्जालको ‘गेमचेन्जर’ मानिएको नागढुंगा सुरुङमार्ग अब सञ्चालनको अन्तिम चरणमा पुगेको छ।
करिब ९९ प्रतिशत निर्माण सम्पन्न भइसकेको यो परियोजना छिट्टै सञ्चालनमा आउने तयारीमा छ।
आयोजना निर्देशक सौजन्य नेपालका अनुसार केही बाँकी प्राविधिक काम पूरा भएपछि सुरुङमार्ग औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण गरिनेछ।
सञ्चालन तथा व्यवस्थापनको जिम्मा पाँच वर्षका लागि चिनियाँ कम्पनी युसिन–एआरटी जेभीलाई दिइएको छ।
ट्राफिक व्यवस्थापनमा राहतको अपेक्षा
हाल नागढुंगा–बलम्बु खण्डमा हुने लामो जाम र ढिलो गतिले यात्रुहरू हैरान हुने अवस्था रहेकोमा सुरुङमार्ग सञ्चालनपछि यो समस्या उल्लेख्य रूपमा घट्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सिस्ने खोला–बलम्बु दूरी करिब ७ मिनेटमै पार गर्न सकिने अनुमानले राजधानी प्रवेश–निकास सहज हुने देखिन्छ।
दैनिक हजारौँ सवारी चल्ने यो रुटमा करिब ६० प्रतिशत सवारी सुरुङमार्गमा स्थानान्तरण भए सडक सतहमा ट्राफिक दबाब उल्लेख्य रूपमा घट्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।
आधुनिक प्रविधि र सुरक्षित संरचना
२.६८८ किलोमिटर लामो यो सुरुङमार्ग अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार निर्माण गरिएको हो।
दुई छुट्टाछुट्टै सुरुङमध्ये एउटा नियमित यातायातका लागि र अर्को आपतकालीन उद्धारका लागि छुट्याइएको छ।
प्रत्येक ३७५ मिटरमा सुरक्षित निकास व्यवस्था गरिएको छ।
सुरुङभित्र स्मार्ट लाइटिङ, सीसीटीभी निगरानी, स्वचालित भेन्टिलेसन, फायर फाइटिङ प्रणाली र रिमोट कन्ट्रोल जस्ता आधुनिक प्रविधि जडान गरिएको छ।
सञ्चालन र सुरक्षा संरचना
सुरुङ सञ्चालनका लागि करिब १५० जनाको जनशक्ति परिचालन गरिनेछ। ट्राफिक व्यवस्थापन, प्राविधिक मर्मत, सुरक्षा तथा उद्धार र टोल संकलन गरी पाँच छुट्टाछुट्टै संयन्त्रमार्फत सञ्चालन गरिनेछ।
उच्च जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै विशेष उद्धार टोली पनि खटाइनेछ।
आरएफआइडी आधारित स्वचालित टोल प्रणाली लागू हुने भएकाले सवारी रोक्न नपरी शुल्क कट्ने व्यवस्था मिलाइनेछ, जसले प्रवाह सहज बनाउने अपेक्षा छ।
आर्थिक र पूर्वाधार प्रभाव
सुरुङमार्ग सञ्चालनपछि वार्षिक करिब ३५ करोड रुपैयाँ राजस्व उठ्ने अनुमान गरिएको छ।
साथै इन्धन बचत, समय बचत र जाम घट्ने कारण यातायात लागत घट्ने अपेक्षा गरिएको छ।
ढिलाइ र चुनौती
४२ महिनामा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य भए पनि पटक–पटक म्याद थपिँदा करिब ३ वर्षभन्दा बढी ढिलाइ भएको छ।
करिब २२ अर्ब रुपैयाँ लागत अनुमान गरिएको यस परियोजनामा निर्माण र जग्गा अधिग्रहणमा ठूलो लगानी भएको छ।
दीर्घकालीन प्रभाव
सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आएपछि काठमाडौं उपत्यकाको यातायात संरचनामा दीर्घकालीन सुधार आउने र राजधानी–तराई आवागमनमा नयाँ युग सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ।

