आतंकवादी हमलापश्चात पनि भारतीय सामान पाकिस्तान जाँदै, कम्पनीहरुले अपनाउदैछन् यस्तो तरिका

काठमाण्डौ । हालै कश्मीरको पहलगाममा भएको आतंकवादी हमलापछि भारत र पाकिस्तानबीचको सम्बन्धमा तिक्तता बढेको छ । दुवै देशले एक अर्काविरुद्ध कडा कदम चालेका छन्। दुई देशबीचको व्यापार पनि लगभग ठप्प छ ।

यसैबीच आतंकवादी हमला पछि पनि, भारतीय सामानहरू बिक्रीको लागि पाकिस्तान गईरहेको तथ्य सार्वजनिक भएको छ। ग्लोबल ट्रेड रिसर्च इनिसिएटिभ (जीटीआरआई(का अनुसार १० अर्ब डलरभन्दा बढीको सामान भारतबाट तेस्रो मार्गबाट ​​पाकिस्तान पठाइएको छ। पहलगाम आक्रमणपछि व्यापारीहरूले भारतबाट पाकिस्तानमा सामान पठाउन दुबई, सिंगापुर र कोलम्बोको बन्दरगाह प्रयोग गर्न थालेको जीटीआरआईले जनाएको छ। उनीहरूले व्यापारमा प्रतिबन्धबाट बच्न यसो गरिरहेका छन्।

जीटीआरआई प्रतिवेदनले व्यापार अवरोधका बाबजुद भारतीय सामानहरू यी मार्गहरूबाट पाकिस्तान पुग्ने बताएको छ। रिपोर्टमा भनिएको छ,‘जीटीआरआईको अनुमान छ कि भारतले प्रत्येक वर्ष यस मार्गबाट ​​पाकिस्तानमा १० अर्ब डलरभन्दा बढीको सामान पठाउँछ। यसको मतलब धेरै व्यापार प्रत्यक्ष रूपमा नभई अप्रत्यक्ष रूपमा भइरहेको छ।’

जीटीआरआईले कसरी निर्यातकर्ताहरूले नयाँ विधिहरू अपनाइरहेका छन् भनेर बताएको छ। यी बन्दरगाहहरूमा भारतीय कम्पनीहरूले आफ्ना सामान पठाउँछन्। त्यहाँ, अर्को कम्पनीले ती सामानहरू लिन्छ र बन्डेड गोदाममा भण्डार गर्दछ। एक बन्डेड गोदाम एक स्थान हो जहाँ बिना कर सामानहरू राख्न सकिन्छ ।  

यी बन्डेड गोदामहरूमा, सामानहरूमा लेबल र कागजातहरू परिवर्तन हुन्छन्। उदाहरणका लागि, भारतमा बनेका सामानहरूलाई ‘मेड इन यूएई’ भन्ने लेबल लगाइन्छ। पछि, यी सामानहरू पाकिस्तान पठाइन्छ, जहाँ भारतसँग प्रत्यक्ष व्यापार निषेध गरिएको छ।

यसरी कम्पनीहरूले भारत र पाकिस्तान बीचको व्यापारमा प्रतिबन्धबाट जोगिन्छन्। उनीहरूले तेस्रो पक्षमार्फत चर्को मूल्यमा आफ्ना सामान बेच्छन् र कसैको ध्यानाकर्षणसमेत गर्दैनन्, किनभने यो व्यापार अन्य देशबाट भइरहेको देखिन्छ।