हॉर्मुज़ संकटमा अमेरिकी रणनीति उल्टो मोडमा, ट्रम्पले गरे सैन्य अभियान रोक्ने घोषणा

काठमाण्डौं । ह्वाइट हाउसका रिपोर्टर बर्न्ड डेबुसमन जुनियर, जेम्स चेटर र क्याथरिन आर्मका अनुसार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले होर्मुज स्ट्रेटमा फसेका जहाजहरू उद्धार गर्न शुरु गरिएको सैन्य अभियानलाई अस्थायी रूपमा रोक्ने निर्णय गरेका छन्।  

यो कदमलाई अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक समीकरणमा अचानक आएको ठूलो परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ।

ट्रम्पले मंगलबार भने अनुसार एक दिनअघि शुरु गरिएको “प्रोजेक्ट फ्रीडम” आपसी सहमतिमा स्थगित गरिएको हो।  

उनले ईरानसँग चलिरहेको वार्तामा “महत्त्वपूर्ण प्रगति” भएको दाबी गरेका छन्, जसका कारण अभियान रोक्ने निर्णय गरिएको बताए।

तर ईरानी राज्य सञ्चारमाध्यमले यसलाई आफ्नै कूटनीतिक जीतका रूपमा व्याख्या गर्दै ट्रम्प प्रशासन पछि हट्न बाध्य भएको दाबी गरेको छ।  

उनीहरूका अनुसार रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण जलमार्ग होर्मुजमा अमेरिकी दबाब असफल भएको संकेत यसले दिन्छ।

यसैबीच अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले “अभियानले उद्देश्य पूरा गरेको” भन्दै यसको समाप्ति भएको घोषणा गरेका छन्। 

तर, प्रशासनभित्रैका फरक–फरक अभिव्यक्तिले अमेरिकी नीतिमा अस्पष्टता देखिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै यो निर्णय पाकिस्तानको आग्रहमा गरिएको बताएका छन्।  

पाकिस्तानले अमेरिका र ईरानबीच मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलेको दाबी गरिएको छ।  

तर, उनले ईरानी बन्दरगाहहरूमा लगाइएको दबाब र नाकाबन्दी भने कायम रहने स्पष्ट पारे।

यो निर्णयले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक मार्गहरूमा अनिश्चितता थपिएको छ।  

 

होर्मुज स्ट्रेट विश्व तेल आपूर्तिको प्रमुख मार्ग हो, जहाँबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा एलएनजी आपूर्ति हुन्छ।

ईरानले भने पछिल्ला घटनाक्रमलाई आफ्नो रणनीतिक सफलताको रूपमा प्रस्तुत गर्दै अमेरिका र उसका सहयोगीहरूको नीति असफल भएको बताएको छ।  

साथै उसले अमेरिकी दबाबका बावजुद क्षेत्रीय प्रभाव कायम रहेको संकेत गरेको छ।

अमेरिका र इसराइलले यसअघि शुरु गरेको “अपरेशन एपिक फ्यूरी” अन्तर्गत ईरानका विभिन्न संरचनामा हवाई कारबाही गरिएको थियो।  

त्यसपछि ईरानले होर्मुज क्षेत्रमा अवरोध सिर्जना गरेको आरोप लगाइएको थियो, जसले विश्व बजारमा तेल आपूर्तिमा असर पारेको थियो।

अमेरिकी रक्षा अधिकारीहरूले भने युद्धविराम कायम रहेको दाबी गरेका छन्, तर स्थिति नाजुक रहेको स्वीकार गरेका छन्।

  

विश्लेषकहरूका अनुसार वासिङ्टनभित्र देखिएको फरक धारणा र अस्पष्ट रणनीतिले आगामी दिनमा नीतिगत अस्थिरता बढ्न सक्ने संकेत गर्दछ।

यसबीच ट्रम्पले जापान र चीनसँग पनि होर्मुज संकट समाधानबारे छलफल भइरहेको बताएका छन्, जसले यो मुद्दा अब केवल अमेरिका–ईरान सीमाभन्दा बाहिर गएर वैश्विक कूटनीतिक बहसको केन्द्र बनेको देखिन्छ।