भेनेजुएलामा शताब्दीकै भीषण भूकम्पीय विपत्ति, राष्ट्रव्यापी संकटकाल घोषणा

काठमाण्डौ । भेनेजुएलाले आफ्नो आधुनिक इतिहासकै सबैभन्दा कठिन प्राकृतिक संकटको सामना गरिरहेको छ।  

एक मिनेटभन्दा कम समयको अन्तरालमा आएका दुई शक्तिशाली भूकम्पले हजारौं परिवारको जीवन एकाएक बदलिदिएको छ। 

केही सेकेन्डको कम्पनले दशकौँ लगाएर निर्माण गरिएका भवन, सडक, पुल र सार्वजनिक संरचनाहरू भग्नावशेषमा परिणत भएका छन् भने लाखौं नागरिक अनिश्चित भविष्यतर्फ धकेलिएका छन्।

७.२ र ७.५ म्याग्निच्युडका लगातार दुई भूकम्पले केवल भौतिक संरचनामात्र भत्काएनन्, देशको सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक प्रणालीमाथि समेत गम्भीर प्रश्न खडा गरेका छन्। अ

न्तरिम राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले राष्ट्रिय संकटकाल घोषणा गरेसँगै सम्पूर्ण सरकारी संयन्त्र राहत तथा उद्धार कार्यमा केन्द्रित भएको छ।

तर, विशेषज्ञहरूका अनुसार वास्तविक चुनौती अहिले सुरु भएको छ—उद्धारपछि पुनःस्थापना र पुनर्निर्माण।

केही सेकेन्डको कम्पनले बदलिएको जीवन

भूकम्पपछि राजधानी काराकास र उत्तरी तटीय क्षेत्रका सडकहरूमा एकै प्रकारको दृश्य देखिएको छ—आफन्त खोजिरहेका मानिसहरू, भग्नावशेषमुनि फसेकाहरूलाई बचाउन प्रयासरत उद्धारकर्मीहरू, र सुरक्षित आश्रयको खोजीमा रहेका परिवारहरू।

धेरै नागरिकहरूका लागि यो केवल प्राकृतिक प्रकोप होइन, जीवनभरको कमाइ र आशाको अन्त्यजस्तै बनेको छ।

कतिपय परिवारले घर गुमाएका छन् भने कतिपयले आफ्ना प्रियजन गुमाउने त्रासमा दिन बिताइरहेका छन्।  

स्पतालहरू घाइतेहरूले भरिएका छन् र चिकित्सकहरू सीमित स्रोतसाधनका बीच चौबीसै घण्टा काम गरिरहेका छन्।

उद्धार टोलीहरूका अनुसार भग्नावशेषभित्र अझै धेरै मानिस फसेको आशंका गरिएको छ।

पराकम्पहरू जारी रहेकाले खोज तथा उद्धार कार्य थप जोखिमपूर्ण बनेको छ।

अर्थतन्त्रमाथि अर्को ठूलो झट्का

विगतका वर्षहरूदेखि आर्थिक संकटसँग संघर्ष गरिरहेको भेनेजुएलाका लागि यो भूकम्पले थप गम्भीर चुनौती सिर्जना गरेको छ।  

देशको पेट्रोलियम आपूर्ति प्रणाली प्रभावित भएपछि इन्धन वितरण अवरुद्ध भएको छ।  

यातायात सेवा अस्तव्यस्त बन्दा खाद्यान्न, औषधि र अत्यावश्यक सामग्रीको आपूर्ति प्रभावित हुने चिन्ता बढेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार हजारौं भवन, सडक तथा सार्वजनिक पूर्वाधार पुनर्निर्माण गर्न अर्बौं डलर बराबरको लगानी आवश्यक पर्न सक्छ।  

आर्थिक रूपमा कमजोर अवस्थामा रहेको सरकारले यस्तो विशाल पुनर्निर्माण अभियान कसरी सञ्चालन गर्ने भन्ने प्रश्न अहिले प्रमुख चिन्ताको विषय बनेको छ।

राजनीतिक संक्रमणबीच आएको विपत्ति

भूकम्प त्यस्तो समयमा आएको छ जब भेनेजुएला राजनीतिक संक्रमणको संवेदनशील चरणबाट गुज्रिरहेको छ।  

अन्तरिम सरकार, विपक्षी दल र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबीच लोकतान्त्रिक संक्रमणका विषयमा छलफल चलिरहेका बेला आएको यो संकटले राजनीतिक प्राथमिकताहरू नै परिवर्तन गरिदिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार सरकारको अहिलेको कार्यक्षमता र संकट व्यवस्थापन क्षमताले आगामी राजनीतिक वातावरणलाई समेत प्रभावित गर्न सक्छ।  

राहत वितरण, पारदर्शिता र पुनर्निर्माण प्रक्रियाको प्रभावकारिताले नागरिकको विश्वास कायम राख्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।

स्वास्थ्य र मानवीय संकटको जोखिम

भूकम्पपछिको अवस्था केवल संरचनागत क्षतिमा सीमित छैन।  

हजारौं मानिस विस्थापित भएपछि अस्थायी शिविरहरूमा खानेपानी, सरसफाइ र स्वास्थ्य सेवाको अभाव देखिन सक्ने जोखिम बढेको छ।  

विशेषज्ञहरूले संक्रामक रोग फैलिन सक्ने सम्भावनाप्रति पनि चेतावनी दिएका छन्।

शिक्षा मन्त्रालयले विद्यालय र कलेजहरू बन्द गरी धेरै शैक्षिक संस्थालाई राहत केन्द्रमा रूपान्तरण गरेको छ।  

अस्पतालहरूलाई आपत्कालीन अवस्थामा सञ्चालन गरिए पनि घाइतेहरूको बढ्दो चापले स्वास्थ्य प्रणालीमाथि ठूलो दबाब परेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको आवश्यकता

भेनेजुएलाले संकट सामना गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको अपेक्षा गरेको छ।  

संयुक्त राज्य अमेरिका लगायत विभिन्न मुलुक तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले मानवीय सहायता, चिकित्सा सामग्री र उद्धार टोली पठाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार भूकम्पबाट प्रभावित क्षेत्रहरूको पुनर्निर्माण केवल राष्ट्रिय स्रोतबाट सम्भव नहुन सक्छ।  

त्यसैले आगामी महिनाहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय सहायता र विकास साझेदारहरूको भूमिका अझ महत्वपूर्ण बन्ने देखिन्छ।

पुनर्निर्माणको लामो यात्रा

प्राकृतिक प्रकोपका कारण भएको क्षतिको वास्तविक चित्र अझै स्पष्ट भइसकेको छैन।  

मृतक, घाइते तथा विस्थापितहरूको संख्या बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।  

तर, अहिले नै स्पष्ट भएको एउटा तथ्य भनेको भेनेजुएलाले केवल भूकम्पको धक्का मात्र होइन, त्यसपछिको पुनर्निर्माणको कठिन यात्रासमेत सामना गर्नुपर्नेछ।

उद्धार अभियान सफल हुनु महत्वपूर्ण छ, तर देशलाई फेरि उभ्याउन वर्षौं लाग्न सक्छ। भत्किएका भवनहरू पुनःनिर्माण गर्न सकिएला, तर हजारौं परिवारले भोगेको पीडा र गुमाएका जीवनहरूलाई कुनै पनि पुनर्निर्माण योजनाले पूर्ण रूपमा पूर्ति गर्न सक्ने छैन।

एजेन्सी