इरानमाथि ट्रम्पको ‘मल्टि-लेयर’ दबाब: ५० हजार सैनिकदेखि कूटनीतिक अल्टिमेटमसम्म, युद्ध थप चर्किने संकेत

काठमाण्डौ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि दबाब तीव्र पार्न सैन्य शक्ति र कूटनीतिक चाल दुवैलाई समानान्तर रूपमा अघि बढाउने रणनीति सार्वजनिक गरेका छन्। पछिल्लो योजनाअनुसार अमेरिका ठूलो सैन्य तयारीसहित इरानलाई रणनीतिक रूपमा घेराबन्दी गर्ने दिशामा अघि बढेको देखिएको छ।

उच्च स्रोतहरूका अनुसार यस योजनामा करिब ५० हजार अमेरिकी सैनिक, २०० भन्दा बढी फाइटर जेट, दुईवटा एयरक्राफ्ट क्यारियर र झन्डै १ हजार कमान्डो परिचालन गर्ने तयारी गरिएको छ। यो तयारी इरानसँगको युद्ध चौथो हप्तामा प्रवेश गरेका बेला सार्वजनिक भएको हो, जसले द्वन्द्व झन् तीव्र हुने संकेत दिएको छ।

ट्रम्प प्रशासनको प्राथमिक उद्देश्य इरानलाई स्ट्रेट अफ होर्मुज खुला राख्न बाध्य पार्नु, उसले सञ्चालन गरिरहेको मिसाइल कार्यक्रम रोक्नु तथा क्षेत्रीय सशस्त्र समूहहरूसँगको समर्थन अन्त्य गराउनु रहेको बताइएको छ। अमेरिकी पक्षले यी मागहरूलाई ‘क्षेत्रीय स्थायित्वका लागि आवश्यक’ भन्दै जोड दिँदै आएको छ।

सैन्य मोर्चामा पेन्टागनले थप आक्रामक तयारी थालेको छ। ८२औं एयरबोर्न डिभिजनबाट थप २ देखि ४ हजार सैनिक पठाउने तयारी भइरहेको छ, जसलाई इरान सीमाक्षेत्र आसपास तैनाथ गरिनेछ। यी फौजले स्ट्रेट अफ होर्मुजको सुरक्षादेखि लिएर आवश्यक परे खार्ग टापुजस्ता रणनीतिक स्थानमा अपरेसन सञ्चालन गर्ने भूमिका खेल्नेछन्। फारसको खाडीमा तैनाथ दुई एयरक्राफ्ट क्यारियरबाट सयौं लडाकु विमान र हेलिकप्टर चौबीसै घण्टा तयारी अवस्थामा राखिएको छ भने विशेष अपरेसनका लागि मेरिन र स्पेसल फोर्सका करिब १ हजार कमान्डो पनि परिचालनमा ल्याइने जनाइएको छ।

यता कूटनीतिक तहमा अमेरिका इरानलाई वार्ताको टेबलमा ल्याउने प्रयासमा पनि सक्रिय देखिएको छ। पाकिस्तानमार्फत इरानलाई १५ बुँदे युद्धविराम प्रस्ताव पठाइएको थियो, जसमा न्यूक्लियर तथा मिसाइल कार्यक्रम स्थगन, होर्मुज मार्ग खुला राख्ने र सशस्त्र समूहहरूलाई दिइँदै आएको समर्थन रोक्ने सर्तहरू राखिएका थिए। तर इरानले उक्त प्रस्तावलाई ठाडै अस्वीकार गर्दै यसलाई ‘धोका’को संज्ञा दिएको छ। साथै, इरानले युद्ध तत्काल रोक्न र अमेरिकाले क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने माग अघि सारेको छ।

अमेरिकी अधिकारीहरूले भने इरानले होर्मुज मार्ग खुला गरे युद्ध चाँडै अन्त्य हुन सक्ने दाबी गरेका छन्। तर प्रस्ताव अस्वीकार भएपछि क्षेत्रीय तनाव झन् बढेको छ र युद्ध दीर्घकालीन रूपमा फैलिन सक्ने संकेत देखिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो द्वन्द्व लम्बिँदै जाँदा विश्व बजारमा गम्भीर असर पर्नेछ। विशेषगरी तेल आपूर्तिमा अवरोध आएमा अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा ठूलो धक्का पुग्ने चेतावनी दिइएको छ। अमेरिकाभित्रै युद्धविरुद्ध प्रदर्शन बढ्दै गएको छ भने विभिन्न देशहरूले ट्रम्प प्रशासनलाई कूटनीतिक समाधानतर्फ अघि बढ्न सुझाव दिएका छन्।

यता इरानले पनि जवाफी आक्रमणलाई निरन्तरता दिएको छ, जसले द्वन्द्व अझ भयावह बन्ने जोखिम बढाएको छ। हालसम्मको झडपमा इरानतर्फ हजारौंको मृत्यु भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

समग्रमा, ट्रम्प प्रशासनले सैन्य शक्ति र कूटनीतिक दबाबलाई सँगै प्रयोग गर्दै इरानलाई झुकाउन खोजिरहेको छ। तर इरानको कडा अडानका कारण यो द्वन्द्व तत्काल अन्त्य हुने सम्भावना न्यून देखिएको छ।

-Agencies