पोखराको फिर्केखोलामाथि डोजर चल्दै, १६० भन्दा बढी संरचना हटाइने

काठमाण्डौं । पोखरा महानगरपालिकाले वर्षौँदेखि अतिक्रमणको चपेटामा परेको फिर्केखोलामाथि अब कडा कदम चालेको छ ।  

प्राकृतिक बहाव क्षेत्र मिचेर बनाइएका १६० भन्दा बढी स्थायी तथा अस्थायी संरचना हटाउन महानगरले आइतबारदेखि डोजर अभियान शुरु गरेको हो ।

 

फिर्केखोला पोखरा–१८ को अधेरीकुनाबाट शुरु भई विभिन्न वडा हुँदै फेवाताल मा मिसिने करिब ८ किलोमिटर लामो खोला हो ।  

तर, पछिल्ला वर्षहरूमा खोलाको प्राकृतिक बहाव क्षेत्र नै अतिक्रमण गरेर घर, व्यापारिक भवन, विद्यालय, संघसंस्था तथा अन्य संरचना निर्माण गरिँदा फिर्केखोला साँघुरिँदै गएको छ ।

महानगरले २०८० सालमा गरेको सीमाङ्कन अध्ययनले खोलाघरभित्र १६० भन्दा बढी संरचना बनेको निष्कर्ष निकालेको थियो ।

त्यसपछि महानगरले ३५ दिने सूचना जारी गर्दै संरचना हटाउन आग्रह गरेको थियो । शनिबार समयसीमा सकिएसँगै अब महानगर बल प्रयोग गरेरै अतिक्रमण हटाउने चरणमा पुगेको हो ।

महानगरका अनुसार आइतबार बिहान १० बजेदेखि तीन फरक स्थानबाट एकैसाथ डोजर परिचालन गरिनेछ ।  

अधेरीकुनादेखि फिर्केपुल हुँदै जिरोकिमीसम्मका विभिन्न खण्डमा एक्साभेटर, जेसिबी र टिप्पर प्रयोग गरेर संरचना हटाइने तयारी छ ।

पोखरा–१७ की वडाध्यक्ष राधिकाकुमारी शाही ले नापजाँच प्रतिवेदनका आधारमा खोलाघरभित्र पर्ने सबै प्रकारका संरचना हटाइने स्पष्ट पारिन् ।

अभियानको शुरुवात नै जिरोकिमीस्थित लायन्स क्लब को भवनबाट गरिने भएको छ ।  

महानगरका अनुसार उक्त भवन खोलाको बहाव क्षेत्रमाथि नै निर्माण गरिएको छ ।  

महानगर प्रमुख धनराज आचार्य स्वयं उपस्थित भएर अभियान सुरु गर्ने कार्यक्रम तय गरिएको छ ।

फिर्केखोलाको अतिक्रमणले अहिले वातावरणीय र शहरी जोखिम दुवै बढाएको महानगरको निष्कर्ष छ ।  

कतिपय स्थानमा ह्युमपाइपमाथि घर तथा व्यापारिक संरचना निर्माण गरिएका छन् भने ढल, फोहोर र निर्माण सामग्री सिधै खोलामा फालिँदा फेवाताल समेत प्रभावित बनेको छ ।  

वर्षायाममा बाढीको जोखिम बढ्नुका साथै ताल पुरिने समस्या समेत तीव्र बन्दै गएको विज्ञहरू बताउँछन् ।

महानगरले पहिलो चरणमा खोलाको प्राकृतिक बहाव क्षेत्र खाली गर्ने र त्यसपछि मापदण्ड निर्धारण गरी ‘फिर्के करिडोर’ विकास गर्ने योजना अघि सारेको छ ।  

महानगर प्रमुख आचार्यका अनुसार भविष्यमा फिर्केखोलालाई हरित, पर्यटकीय र व्यवस्थित शहरी क्षेत्रका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।

खोलाघरभित्र बसोबास गर्दै आएका करिब ४० सुकुम्बासी परिवारलाई वैकल्पिक सुरक्षित स्थानमा व्यवस्थापन गर्ने तयारीसमेत भइरहेको महानगरले जनाएको छ ।  

हाल महानगरले फिर्केखोलाको न्यूनतम चौडाइ ६ मिटर कायम गरेको छ ।

यसअघि पनि २०८० सालमा अतिक्रमण हटाउने प्रयास गरिएको थियो ।  

तर, स्थानीयले अदालतमा मुद्दा दायर गरेपछि प्रक्रिया रोकिएको थियो ।  

पछि अदालतले महानगरकै पक्षमा फैसला गरेपछि अभियान पुनः अघि बढाइएको हो ।

फिर्केखोला क्षेत्रमा निजी घर मात्रै होइन, शैक्षिक संस्था र संघसंस्थाले समेत खोलाघर अतिक्रमण गरेको पाइएको छ ।  

लिटिल स्टेप माध्यमिक विद्यालयका दुई भवन र पोखरा इन्जिनियरिङ कलेज को एउटा भवनसमेत खोलाको बहाव क्षेत्रभित्र परेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

महानगरको अध्ययनअनुसार खोलाघर मिचेर ९७ अस्थायी, ३५ स्थायी, १० वटा संघसंस्थाका अस्थायी तथा १८ वटा संघसंस्थाका स्थायी संरचना निर्माण भएका छन् ।  

पटक–पटक सीमाङ्कन र नक्साङ्कन भए पनि प्रभावकारी कार्यान्वयन नहुँदा फिर्केखोला निरन्तर अतिक्रमणको चपेटामा पर्दै आएको थियो ।