ह्वाइट हाउसमा इरानबारे मन्थन, उता अमेरिकी फौजमाथि तेहरानको मिसाइल प्रहार

 

 

काठमाण्डौ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले ह्वाइट हाउसमा इरान युद्धको भविष्यबारे छलफल गरेकै दिन तेहरानले मध्यपूर्वस्थित अमेरिकी सैन्य संरचनालाई लक्षित गर्दै ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रहार गरेको छ।

अमेरिकी सेनाले इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स–आईआरजीसीले अमेरिकी फौजमाथि आकस्मिक आक्रमण गर्ने उद्देश्यले धेरै मिसाइल प्रहार गरेको जनाएको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डका अनुसार प्रहार गरिएका सबै मिसाइल हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीमार्फत बीचमै नष्ट गरिएको थियो।

इरानले भने जोर्डनमा रहेका अमेरिकी सैन्य प्रतिष्ठानलाई निशाना बनाएको स्वीकार गरेको छ। जोर्डनको सेनाले आफ्नो आकाशमा प्रवेश गरेका कम्तीमा पाँच इरानी मिसाइल खसालेको जनाएको छ। आक्रमणबाट तत्काल मानवीय क्षति भएको विवरण सार्वजनिक भएको छैन।

यो आक्रमण ट्रम्प र नेतन्याहुबीच करिब डेढ घण्टा लामो बन्दकोठा वार्ता भएको केही समयपछि भएको हो। ह्वाइट हाउसले भेटलाई ‘सकारात्मक र परिणाममुखी’ भनेको छ भने नेतन्याहुले पनि ट्रम्पसँगको छलफल उत्कृष्ट रहेको प्रतिक्रिया दिएका छन्। छलफलमा इरानको आणविक कार्यक्रम, युद्धको आगामी दिशा तथा क्षेत्रीय सुरक्षा प्रमुख विषय बनेका थिए।

युद्धविरामको आशामाथि फेरि मिसाइल

ट्रम्पले गत शुक्रबार इरानविरुद्ध १३ दिनदेखि जारी अमेरिकी बमबारी अभियान स्थगित गरेका थिए। त्यसपछि केही दिन क्षेत्रमा तुलनात्मक शान्ति देखिए पनि पछिल्लो मिसाइल प्रहारले युद्ध पुनः चर्किने जोखिम बढाएको छ।

इरानको आक्रमणलगत्तै अमेरिका र साउदी अरबले इरानसमर्थित समूहका इराकस्थित सैन्य संरचनामाथि संयुक्त हवाई हमला गरेका छन्। ती आक्रमणमा कम्तीमा २० लडाकु मारिएको र ३२ जना घाइते भएको इरानसमर्थित पपुलर मोबिलाइजेसन फोर्सेसले जनाएको छ। यो युद्धमा साउदी अरबले अमेरिकासँग मिलेर प्रत्यक्ष हमला गरेको पहिलो सार्वजनिक घटना हो।

हर्मुजमा अर्को मोर्चा

मिसाइल आक्रमणसँगै हर्मुज जलडमरूमध्यमा पनि तनाव बढेको छ। आईआरजीसीले तोकिएको मार्ग उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाउँदै तीन तेल ट्यांकरमाथि प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। इरानले जलडमरूमध्य संयुक्त रूपमा व्यवस्थापन गर्ने ओमानको प्रस्तावसमेत अस्वीकार गरेको छ।

तेहरानले आफ्नो तटतर्फको प्रवेश मार्गमा पूर्ण नियन्त्रण र बाहिरिने मार्गको केही भागमा समेत अधिकार खोजेको छ। अमेरिका भने पानीजहाजहरूलाई इरानी तटबाट टाढा ओमानी क्षेत्रनजिकको मार्ग प्रयोग गर्न आग्रह गर्दै आएको छ। यही विवाद पछिल्ला वार्ता असफल हुनुको प्रमुख कारणमध्ये एक बनेको छ।

ट्रम्प–नेतन्याहुलाई इरानको रणनीतिक जवाफ

इरानले अमेरिकी सैन्य संरचनामाथि प्रहारका लागि ट्रम्प–नेतन्याहु वार्ताकै दिन रोज्नुलाई संयोग मात्रै मान्न कठिन छ। यसलाई तेहरानले आफ्नो सहभागिताबिना युद्धको भविष्य निर्धारण गर्न नसकिने र सैन्य दबाबको जवाफ सैन्य माध्यमबाटै दिन सकिने सन्देश दिएको रूपमा बुझ्न सकिन्छ। यो उपलब्ध घटनाक्रममा आधारित विश्लेषण हो।

पछिल्लो घटनाले अमेरिकाले फेरि इरानमाथि व्यापक आक्रमण सुरु गर्छ वा कूटनीतिक बाटो खुला राख्छ भन्ने प्रश्न थप गम्भीर बनेको छ। तत्कालका लागि भने ह्वाइट हाउसको वार्ता, जोर्डनको आकाशमा खसाइएका मिसाइल र हर्मुजमा बढेको टकरावले मध्यपूर्वको अस्थायी शान्ति अत्यन्त कमजोर रहेको देखाएको छ।