ट्रम्पको एउटा अभिव्यक्तिले कच्चा तेलको मूल्यमा पहिरो, के भनेका थिए ?

काठमाण्डौ । इरानसँगको युद्ध चाँडै अन्त्य हुन सक्ने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको अभिव्यक्तिपछि मंगलबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा घटेको छ। यद्यपि बजार अझै अस्थिर रहेको र युद्ध सुरु हुनुअघिको स्तरभन्दा मूल्य अझै धेरै माथि रहेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

यसैबीच विश्वकै ठूलो तेल निर्यातकर्ता कम्पनी साउदी अराम्कोले भने युद्ध लम्बिँदै गए तेल बजारमा “विनाशकारी परिणाम” आउन सक्ने चेतावनी दिएको छ। विशेषगरी मध्यपूर्वको महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग स्ट्रेट अफ होर्मुजमार्फत तेल ढुवानी पुनः सुचारु हुन नसके विश्व तेल बजारमा गम्भीर असर पर्न सक्ने कम्पनीको भनाइ छ।

पछिल्लो समय पेन्टागनमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अमेरिकी रक्षामन्त्री पीट हेगसेथले भने इरानसँगको युद्ध “शत्रु पूर्ण रूपमा निर्णायक रूपमा पराजित नभएसम्म समाप्त नहुने” बताएका छन्। उनले युद्ध अमेरिकाले निर्धारण गरेको समयरेखाअनुसार अघि बढ्ने पनि बताए। उनको यो अभिव्यक्तिले युद्ध अझै केही समय लम्बिन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा ब्रेन्ट क्रुड (विश्वको प्रमुख बेन्चमार्क) मंगलबार एक समय करिब ९ प्रतिशतले घटेको थियो। पछि केही सुधार हुँदै मूल्य ७ प्रतिशत घटेर प्रति ब्यारेल करिब ९२ डलरमा कारोबार भएको छ। त्यस्तै डब्लुटीआई (WTI) अर्थात् अमेरिकी बेन्चमार्क तेलको मूल्य पनि करिब ६.८ प्रतिशत घटेर प्रति ब्यारेल ८८ डलर पुगेको छ। तुलना गर्दा, अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरी २८ मा इरानमाथि आक्रमण सुरु गर्नुअघि ब्रेन्ट करिब ७३ डलर र डब्लुटीआई करिब ६७ डलरमा कारोबार भइरहेको थियो।

यसअघि सोमबार भने तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढेर प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको थियो, जुन सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेयता पहिलोपटक थियो। सोही दिन ब्रेन्ट तेलको मूल्य एक समय १२० डलर नजिक पुगेको थियो।

मूल्यमा देखिएको यो तीव्र गिरावट ट्रम्पले अमेरिकी टेलिभिजन CBSसँगको टेलिफोन अन्तर्वार्तामा “यो युद्ध लगभग समाप्त भइसकेको जस्तो लाग्छ” भनेपछि बजार केही शान्त भएको कारण भएको विश्लेषण गरिएको छ। यद्यपि उनले पछि दिएको अन्य अभिव्यक्तिमा भने युद्धको अवस्थाबारे फरक संकेत पनि दिएका थिए।

लगानीकर्ताहरू भने विश्व बजारमा तेल आपूर्ति बढाउन सकिने विकल्पहरूबारे पनि आशावादी देखिएका छन्। विशेषगरी स्ट्रेट अफ होर्मुजमार्फत तेल ट्यांकरहरूको आवतजावत पुनः सुरु गर्ने प्रयास भइरहेका छन्। ह्वाइट हाउसले उक्त समुद्री मार्ग प्रयोग गर्ने जहाजहरूलाई बीमा सुविधा र नौसैनिक सुरक्षा उपलब्ध गराउने तयारी गरेको जनाएको छ। साथै ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमा लेख्दै इरानले तेल ढुवानी रोक्ने प्रयास गरे “२० गुणा कडा जवाफ दिने” चेतावनी पनि दिएका छन्।

यसैबीच विकसित अर्थतन्त्रहरूको समूह G7 ले पनि आवश्यक परे विश्व ऊर्जा बजारलाई स्थिर बनाउन रणनीतिक तेल भण्डार (Strategic Reserves) प्रयोग गर्न तयार रहेको जनाएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार चीन र क्यानडा बाहेक अन्य देशहरूको रणनीतिक भण्डारमा करिब १ अर्ब ब्यारेल तेल हुन सक्ने अनुमान छ, जसले मूल्य वृद्धि नियन्त्रण गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

अमेरिकी लगानी बैंक जेफ्रीज (Jefferies)का विश्लेषक मोहित कुमारका अनुसार युद्ध केही हप्ताभित्र सीमित रहे रणनीतिक भण्डार प्रयोग प्रभावकारी हुन सक्छ। तर यदि युद्ध महिनौँसम्म लम्बियो भने यस्ता भण्डार मात्र पर्याप्त नहुने उनको भनाइ छ।

साउदी अराम्कोका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अमिन नासेरले पनि युद्धका कारण स्ट्रेट अफ होर्मुजमार्फत तेल आपूर्ति अवरुद्ध भइरहे विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले भने, “अवरोध जति लामो हुन्छ, विश्व तेल बजार र विश्व अर्थतन्त्रमा त्यसको प्रभाव त्यति नै विनाशकारी हुन्छ।”

उनका अनुसार अहिले विश्वभर तेलको भण्डार पाँच वर्षयताकै न्यून स्तरमा पुगेको छ। मध्यपूर्वका प्रमुख उत्पादक देशहरू, जस्तै साउदी अरब र कुवेत,ले निर्यातमा समस्या देखिएपछि उत्पादन घटाउन थालेका छन्, जसले भविष्यमा आपूर्ति पुनः सामान्य अवस्थामा ल्याउन समय लाग्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

यद्यपि नासेरले अराम्कोसँग आवश्यक परे उत्पादन चाँडै बढाउने क्षमता रहेको बताए। “हामी उत्पादन हप्तामा होइन, केही दिनमै बढाउन सक्छौँ,” उनले विश्लेषकहरूसँगको छलफलमा बताएका छन्।

-CNN Money