समुद्री मार्गमा युद्धको असरः हर्मुज र बाब अल–मन्देब संकटले बढायो ढुवानी बीमा लागत

काठमाण्डौ। मध्यपूर्वमा बढ्दो सैन्य तनावले विश्व व्यापारका दुई महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग—स्ट्रेट अफ हर्मुज र बाब अल–मन्देब—मा जोखिम बढाएपछि समुद्री बीमाको लागत तीव्र रूपमा बढेको छ। तेल तथा अन्य मालसामान ढुवानी गर्ने जहाजहरूले युद्ध जोखिम बीमाका लागि अत्यधिक प्रिमियम तिर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।

स्ट्रेट अफ हर्मुजमा जारी तनावका कारण जहाज सञ्चालनमा अनिश्चितता बढेको छ। इरानसँग सम्बन्धित सैन्य गतिविधि र अमेरिकी नौसैनिक अवरोधका कारण यो जलमार्गबाट हुने व्यापारिक आवागमनमा ठूलो गिरावट आएको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ। सामान्य अवस्थामा दैनिक ठूलो संख्यामा तेल ट्यांकरहरू आवतजावत गर्ने यो मार्ग अहिले उच्च जोखिम क्षेत्र बनेको छ।

बीमा कम्पनीहरूले हर्मुज हुँदै जाने जहाजका लागि अतिरिक्त युद्ध जोखिम बीमा शुल्क बढाएका छन्। पछिल्लो अवस्थाअनुसार केही मार्गमा यस्तो प्रिमियम जहाजको कुल मूल्यको ७.५ प्रतिशतदेखि १० प्रतिशतसम्म पुगेको छ।

यमनस्थित हुथी समूहले साउदी अरेबियासँग सम्बन्धित जहाजलाई लक्षित गर्दै बाब अल–मन्देब क्षेत्रमा नौसैनिक अवरोधको घोषणा गरेपछि अर्को महत्वपूर्ण व्यापारिक मार्ग पनि जोखिममा परेको छ। यो जलडमरूले लाल सागरलाई अदनको खाडी हुँदै हिन्द महासागरसँग जोड्छ र विश्व व्यापारका लागि महत्वपूर्ण मार्ग मानिन्छ।

हुथी समूहले साउदी तेल ट्यांकरहरूलाई लक्षित गरी आक्रमण गरेको दाबी गरेपछि दक्षिणी लाल सागर क्षेत्र हुँदै जाने जहाजहरूको युद्ध जोखिम बीमा दर बढेको छ। केही रिपोर्टअनुसार यस्तो बीमा शुल्क केही दिनमै करिब ०.३ प्रतिशतबाट बढेर ०.७५ प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको छ।

समुद्री बीमा महँगो हुनु मात्र समस्या होइन। जहाज कम्पनीहरूले अब चालक दलको सुरक्षा, सम्भावित आक्रमण, ढुवानी ढिलाइ, इन्धन खर्च र वैकल्पिक लामो मार्ग प्रयोग गर्ने लागत पनि विचार गर्नुपर्ने भएको छ।

यदि यी समुद्री मार्गमा अवरोध लामो समयसम्म जारी रहेमा विश्वभर तेल आपूर्ति, ऊर्जा मूल्य, उत्पादन लागत र उपभोक्ता बजारमा समेत असर पर्न सक्छ। जहाजहरूले अफ्रिकाको दक्षिणी भाग हुँदै लामो मार्ग प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था आएमा समय र खर्च दुवै बढ्न सक्छ।

ढुवानी कम्पनीहरू अहिले जोखिम मूल्यांकन गर्दै यात्रा योजना परिवर्तन गरिरहेका छन्। बीमा उपलब्ध भए पनि उच्च लागत र सुरक्षासम्बन्धी चिन्ताका कारण केही कम्पनीहरूले जोखिमयुक्त मार्ग प्रयोग नगर्ने निर्णय गर्न सक्ने अवस्था देखिएको छ।

मध्यपूर्वका यी दुई समुद्री मार्गमा बढेको तनावले विश्व आपूर्ति शृंखलाको कमजोरी पुनः देखाएको छ। ऊर्जा तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा निर्भर देशहरूले आगामी दिनमा थप मूल्यवृद्धि र आपूर्ति अवरोधको सामना गर्नुपर्ने सम्भावना बढेको छ ।