३० प्रतिशत क्षमतामा खुम्चिए औषधि उद्योग, सरकारसँग संरक्षणको गुहार

काठमाण्डौैं । नेपालका स्वदेशी औषधि उत्पादकहरूले विदेशी औषधिको बढ्दो आयातका कारण देशको औषधि उद्योग गम्भीर संकटमा परेको बताएका छन् ।  

उद्योगीहरूले सरकारले तत्काल आयात नीतिमा कडाइ नगरे स्वदेशी औषधि उद्योग क्रमशः धराशायी हुने चेतावनी दिएका छन् ।

नेपाल औषधि उत्पादक सङ्घ(एपोन) का पदाधिकारीहरूका अनुसार नेपालमा करिब एक सय औषधि उद्योग दर्ता भएपनि ठूलो संख्या निष्क्रिय भइसकेका छन् ।

सञ्चालनमा रहेका उद्योगहरू पनि पूर्ण क्षमतामा चल्न नसकी ३० देखि ४० प्रतिशत उत्पादन क्षमतामा सीमित भएको उनीहरूको भनाइ छ ।

उद्योगीहरूका अनुसार भारतीय तथा अन्य विदेशी कम्पनीका औषधि नेपाली बजारमा सस्तो मूल्यमा उपलब्ध हुँदा स्वदेशी उत्पादन प्रतिस्पर्धामा कमजोर बनेका छन् ।  

विशेषगरी खुला आयात नीति र सीमित सरकारी संरक्षणका कारण नेपाली उद्योगको बजार हिस्सा खुम्चिँदै गएको दाबी उनीहरूको छ ।

उद्योगीहरूले नेपालमै उत्पादन गर्न सकिने औषधिको आयात घटाएर आवश्यक कच्चा पदार्थ मात्रै आयात गर्न दिने नीति सरकारले ल्याउनुपर्ने माग गरेका छन् ।  

उनीहरूका अनुसार अहिले तयार औषधि सहजै आयात हुने तर स्वदेशी उद्योग सञ्चालनका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थ, उपकरण र प्रविधिमा उच्च लागत पर्ने अवस्था छ, जसले उत्पादन खर्च बढाएको छ ।

औषधि उत्पादकहरूले उद्योगका लागि आवश्यक मेसिनरी, प्याकेजिङ सामग्री, प्रयोगशाला उपकरण तथा नयाँ प्रविधिमा भन्सार छुट र कर सहुलियत दिनुपर्ने माग पनि गरेका छन् । 

उनीहरूका अनुसार सरकारले संरक्षणमुखी नीति नल्याए नेपालमा रहेको औषधि उत्पादन क्षमता नै खेर जाने खतरा बढेको छ ।

एपोनका पदाधिकारीहरूका अनुसार नेपालले आफ्नो कुल औषधि आवश्यकताको करिब ८० प्रतिशतसम्म स्वदेशमै उत्पादन गर्न सक्ने सम्भावना राख्छ ।  

तर, नीतिगत असहजता, विदेशी उत्पादनसँगको असमान प्रतिस्पर्धा, बैंक ब्याजदरको दबाब र सरकारी प्रोत्साहन अभावका कारण उद्योगहरू पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन हुन सकेका छैनन् ।

उद्योगीहरूले औषधि क्षेत्रलाई ‘रणनीतिक उद्योग’ का रूपमा हेर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन् ।  

उनीहरूका अनुसार स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष जोडिएको क्षेत्र भएकाले औषधिमा विदेशी निर्भरता बढ्नु दीर्घकालीन रूपमा जोखिमपूर्ण हुन सक्छ ।  

संकट वा आपत्कालीन अवस्थामा स्वदेशी उत्पादन क्षमता कमजोर भए देशले औषधि अभावको समस्या समेत भोग्नुपर्ने उनीहरूको तर्क छ ।

उद्योगीहरूले बैंक ब्याजदरमा सहुलियत, कर प्रणालीमा सुधार, सरकारी खरिदमा स्वदेशी उत्पादनलाई प्राथमिकता तथा नियामक निकायबाट सहजीकरण भए औषधि उद्योगलाई पुनर्जीवित गर्न सकिने बताएका छन् ।

हाल नेपालमा औषधि बजारको वार्षिक आकार करिब सात अर्ब रुपैयाँ बराबर रहेको अनुमान गरिएको छ ।  

तर, त्यसको आधा हिस्सा मात्रै स्वदेशी उत्पादनले ओगटेको उद्योगीहरूको भनाइ छ ।  

बाँकी बजार विदेशी कम्पनीका उत्पादनले कब्जा गरिरहेका कारण नेपाली उद्योग अस्तित्व जोगाउने संघर्षमा पुगेको उनीहरूको निष्कर्ष छ ।