अमेरिकाले भेनेजुएला सञ्चालन गर्ने र तेलको क्षतिग्रस्त पूर्वाधार पुनर्निर्माण गर्ने ट्रम्पको दाबी

काठमाण्डौ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलामा ‘सुरक्षित, उचित र विवेकपूर्ण संक्रमण’ सुनिश्चित नहुन्जेल अमेरिका नै देश सञ्चालनमा संलग्न हुने दाबी गरेका छन्। अमेरिकी सैन्य आक्रमणपछि भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरो र उनकी पत्नी तथा प्रथम महिला सिलिया फ्लोरेस पक्राउ परेपछि ट्रम्पको यस्तो अभिव्यक्ति आएको हो।

शनिबार भएको अमेरिकी आक्रमणका क्रममा मादुरो दम्पतीलाई कराकासबाट हटाइ अमेरिकी सैन्य जहाजमार्फत अन्यत्र लगिएको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्। उनीहरूलाई पछि ग्वान्टानामो बे नौसैनिक आधार हुँदै न्युयोर्क राज्य पुर्याइएको छ। अमेरिकी महान्यायाधिवक्ता पाम बन्डीका अनुसार मादुरो र फ्लोरेसविरुद्ध न्यूयोर्कको दक्षिणी जिल्लामा लागूऔषध–आतंकवाद, कोकिन आयात, र हतियारसम्बन्धी गम्भीर अभियोग दर्ता गरिएको छ।

ट्रम्पले भेनेजुएलाको तेल क्षेत्र लामो समयदेखि असफल रहेको दाबी गर्दै अमेरिकी ठूला तेल कम्पनीहरूले त्यहाँको क्षतिग्रस्त पूर्वाधार पुनर्निर्माण गर्ने र देशको अर्थतन्त्र उकास्ने बताएका छन्। अमेरिकी ऊर्जा सूचना प्रशासनका अनुसार भेनेजुएलासँग करिब ३०३ अर्ब ब्यारेल कच्चा तेल भण्डार छ, जुन विश्वका कुल स्रोतको करिब २० प्रतिशत हो।

भेनेजुएलाले भने राष्ट्रिय आपतकाल घोषणा गर्दै अमेरिकी कारबाहीलाई सैन्य आक्रमण भनेको छ। उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले मादुरोलाई नै देशको एकमात्र वैध नेता भन्दै सरकार आत्मरक्षाका लागि तयार रहेको बताएकी छन्।

अमेरिकी कदमप्रति अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट तीव्र प्रतिक्रिया आएको छ। रूस र चीनले सार्वभौम राष्ट्रमाथि बल प्रयोगको कडा निन्दा गरेका छन्। ब्राजिल, कोलम्बिया र क्युबासहित धेरै ल्याटिन अमेरिकी देशहरूले पनि आपत्ति जनाएका छन्। युरोपेली नेताहरूले शान्तिपूर्ण संक्रमण र जनताको इच्छाको सम्मान हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

यसैबीच, पछिल्ला महिनाहरूमा अमेरिकाले क्यारेबियन र प्रशान्त क्षेत्रमा लागूऔषध तस्करीसँग जोडिएका भनिएका लक्ष्यहरूमा दर्जनौँ आक्रमण गरेको छ। तर विज्ञहरूका अनुसार भेनेजुएला विश्वव्यापी लागूऔषध कारोबारमा मुख्य उत्पादनकर्ता नभई प्रायः ट्रान्जिट देशका रूपमा सीमित भूमिका खेल्ने गरेको छ।

भेनेजुएलामा विकसित घटनाक्रमले क्षेत्रीय स्थिरता र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको प्रश्नलाई थप जटिल बनाएको भन्दै आगामी दिनमा कूटनीतिक प्रयास आवश्यक पर्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन्।