सेबोनकै छानबिनमा तानिएका सीताराम थपलिया अब सेबोन अध्यक्ष बन्ने दौडमा

काठमाण्डौ । नेपाल धितोपत्र बोर्ड(सेबोन)को नयाँ अध्यक्ष चयन प्रक्रियामा आवेदन दिएका व्यक्तिहरूमध्ये एक नामले अहिले पूँजीबजार वृत्तमा विशेष चर्चा पाएको छ । त्यो नाम हो–एनआरएन इन्फ्रास्टक्चर एण्ड डेभलपमेन्ट लिमिटेडका पूर्व अध्यक्ष सीताराम थपलिया ।

एनआरएन इन्फ्रास्टक्चरमा भएको कथित इन्साइडर ट्रेडिङ, समूहगत चलखेल र सर्वसाधारण लगानीकर्ता फसाइएको प्रकरणमा नाम जोडिएका थपलियाले अहिले त्यही प्रकरणको अनुसन्धान गरिरहेको निकायकै नेतृत्व सम्हाल्न चाहेको विषयले नियामकीय विश्वसनीयता र नैतिकतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।  

उच्च स्रोतका अनुसार थपलियाले केही साताअघि मात्रै एनआरएन इन्फ्रास्टक्चरसँगको औपचारिक सम्बन्ध अन्त्य गरेका थिए । तर, उनी बाहिरिनुअघि नै सेबोनमा चलिरहेको अनुसन्धान कमजोर बनाइएको, अनुसन्धान अधिकृतमाथि दबाब सिर्जना गरिएको र प्रकरणलाई ‘स्लो डाउन’ गराउने प्रयास सफल भएपछि मात्रै उनले संस्थाबाट दूरी बनाएको दाबी स्रोतको छ ।  

यही पृष्ठभूमिबीच उनले सेबोन अध्यक्ष पदका लागि आवेदन दिएको खुलेपछि अर्थमन्त्रालय र पूँजीबजार वृत्त दुवैतिर चासो बढेको हो । स्रोतकाअनुसार थपलिया ४७ जना आवेदकमध्ये एकका रूपमा प्रक्रियामा सहभागी भए पनि उनको नामलाई लिएर मन्त्रालयभित्रै असहज बहस सुरु भएको छ ।  

केही स्वार्थ समूहले उनलाई “फ्रन्ट क्यान्डिडेट”का रूपमा अघि बढाएको सूचना समेत जिम्मेवार तहसम्म पुगेको स्रोतको दाबी छ ।  

के थियो एनआरएन प्रकरण ?

एनआरएन इन्फ्रास्टक्चर एण्ड डेभलपमेन्ट लिमिटेडको सेयरमूल्य कृत्रिम रूपमा बढाएर सर्वसाधारण लगानीकर्तालाई उच्च मूल्यमा सेयर भिडाइएको र त्यसबाट सीमित समूहले करोडौं कमाएको आरोपमा केही महिनाअघि सेबोनले गम्भीर अनुसन्धान थालेको थियो ।

प्रारम्भिक अनुसन्धानमा कम्पनीका तत्कालीन अध्यक्ष थपलियाले केही लगानीकर्ता समूह, ब्रोकर र बजारसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूसँग मिलेर योजनाबद्ध रूपमा सेयरमूल्य बढाउने खेल खेलेको आशंका गरिएको थियो । अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूले उनी ब्रोकर कम्पनीको ट्रेडिङ रुममै बसेर समूहगत कारोबार समन्वय गर्ने गरेको संकेत दिने अडियो–भिडियो प्रमाण समेत फेला परेको बताएका थिए ।  

त्यतिबेला सेबोन स्रोतले एनआरएनको मूल्य बढाउन कम्पनीभित्रकै संवेदनशील सूचना चुहाइएको, बोनस र हकप्रद घोषणा अघि नै सीमित समूहले सस्तोमा सेयर उठाएको र घोषणा सार्वजनिक हुनुअघि नै सर्वसाधारणलाई उच्च मूल्यमा बिक्री गरिएको निष्कर्षतर्फ अनुसन्धान केन्द्रित भएको जनाएको थियो । त्यसबेला तत्कालीन सेबोन अध्यक्ष सन्तोषनारायण श्रेष्ठले यो प्रकरणलाई चाँडै निश्कर्षमा पुर्याउने र दोषी जोसुकै भए पनि नछाड्ने हुँकार गरेका थिए । तर, बीचमा श्रेष्ठकै सक्रियतामा यो प्रकरण सामसुम भएकोसम्मको आरोप लाग्यो । श्रेष्ठले राजीनामा दिएपछि हाल योलगायतका प्रकरणमा राज्यका अन्य विभिन्न निकायहरुले अनुसन्धान गरिरहेका छन् ।  

विशेष गरी ४० प्रतिशत बोनस सेयर र सतप्रतिशत हकप्रद घोषणा हुनुअघि नै एनआरएनको सेयरमूल्य ९०० रुपैयाँबाट बढेर करिब २४०० रुपैयाँसम्म पुगेको घटनालाई अनुसन्धानकर्ताले “पूर्व योजनाबद्ध खेल” का रूपमा हेरेका थिए ।  

‘रेगुलेटर क्याप्चर’को आशंका

पूँजीबजारका जानकारहरू भने यस्तो पृष्ठभूमि भएको व्यक्तिले सेबोन नेतृत्वमा रुचि देखाउनु सामान्य विषय नभएको बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार बजारमा विवादित बनेको व्यक्तिले अनुसन्धान गरिरहेको निकायकै नेतृत्व सम्हाल्न खोज्नु “रेगुलेटर क्याप्चर”को संकेत हुनसक्छ ।

एक पूर्व नियामक अधिकारी भन्छन्, “यदि कुनै व्यक्तिमाथि गम्भीर इन्साइडर ट्रेडिङको आरोप छ र अनुसन्धान टुंगिएको छैन भने उसले कम्तीमा नैतिक आधारमा नियामक निकायको नेतृत्व दाबी गर्नु उचित मानिँदैन । यसले पूँजीबजारको विश्वसनीयतामै प्रश्न उठाउँछ ।”

थपलिया: नयाँ प्रतिक्रिया दिएनन्, यस्तो थियो पुरानो दाबी

बिजशालाले थपलियासँग ताजा प्रतिक्रिया लिन खोजेको थियो । हामीले सोधेको प्रश्नको उनले जवाफ दिएनन् । यसअघि भने बिजशालासँगको प्रतिक्रियामा सीताराम थपलियाले आफूमाथि लागेको आरोप अस्वीकार गरेका थिए । उनले आफूले कसैलाई एनआरएनको सेयर किन्न नउक्साएको, कम्पनीको वित्तीय अवस्था सार्वजनिक विवरणमै आधारित रहेकाले त्यसबारे जानकारी दिनु स्वाभाविक भएको बताएका थिए ।

उनले ब्रोकर कार्यालयमा जाने गरेको स्वीकारे पनि त्यसलाई गैरकानूनी गतिविधिसँग जोड्नु गलत भएको बताएका थिए ।  

तर, अहिले त्यही विवादित प्रकरणको छायाँ अझै हट्न नपाउँदै उनी सेबोन अध्यक्ष बन्ने दौडमा देखिएपछि बजारमा नयाँ प्रश्न उठेको छः “अनुसन्धानको राडारमा परेको व्यक्ति नियामकको कुर्सीमा पुग्न मिल्छ ?”

यसअघिका समाचारहरु :

-‘एनआरएनको छानबिन चाँडै टुङ्गिन्छ, दोषी कोही पनि उम्किन पाउँदैन’

-सीताराम थपलियाको खेल: एनआरएनको सूचना आफैं चुहाए, ब्रोकरको ट्रेडिङ रुमलाई बनाएका थिए आफ्नो अखडा

-कमजोर वित्तीय स्वास्थ्य, मूल्यमा उछालः एनआरएनमा 'पम्प एण्ड डम्प' पुष्टि, सेबोन निरीह