सूर्यले पृथ्वीलाई कति समयपछि ध्वस्त पार्नेछ ? यस्तो छ वैज्ञानिकहरुले पत्ता लगाएको पृथ्वीको ‘एक्सपायरी डेट’

काठमाण्डौ । पृथ्वीमा जीवनको अन्त्य कुनै ठूलो क्षुद्रग्रह ठोक्किएर वा अचानक हुने विनाशकारी घटनाबाट मात्र हुने छैन। वैज्ञानिकहरूको नयाँ अध्ययनले पृथ्वीको जीवन प्रणालीको अन्त्य निकै ढिलो र शान्त प्रक्रियाबाट हुन सक्ने देखाएको छ। अध्ययनअनुसार पृथ्वीका वनस्पतिहरू अझै करिब १.८ अर्ब वर्षसम्म बाँच्न सक्ने सम्भावना छ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यसको मुख्य कारण सूर्यको क्रमिक परिवर्तन हो। समयसँगै सूर्य अझ चम्किलो र तातो हुँदै जानेछ, जसले पृथ्वीको तापक्रम बढाउनेछ। त्यसपछि महासागरहरू क्रमशः सुक्दै जानेछन् र वायुमण्डलमा कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा घट्दै जाँदा वनस्पतिका लागि आवश्यक प्रकाश संश्लेषण प्रक्रिया कठिन बन्दै जानेछ।

सूर्यको बढ्दो ताप नै मुख्य चुनौती

अध्ययनले पृथ्वीको वनस्पति जीवन महासागरहरू हराउने समयसम्म टिक्न सक्ने सम्भावना भएको देखाएको छ । तर त्यसअघि नै मानिस र धेरैजसो जनावरहरूका लागि पृथ्वी बस्न नसकिने अवस्थामा पुग्ने अनुमान गरिएको छ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार भविष्यमा पृथ्वीको वातावरण क्रमशः तातो, सुख्खा र कठोर बन्दै जानेछ। अन्तिम चरणमा अत्यधिक गर्मी र कम कार्बन डाइअक्साइडका कारण धेरैजसो बोटबिरुवाले खाना उत्पादन गर्न नसक्ने अवस्था आउनेछ।

कसरी गरियो अध्ययन ?

यो अनुसन्धान युनिभर्सिटी अफ क्लोराडो बोल्डर र ब्लु मार्बल इन्स्टीच्युट अफ साइन्सका वैज्ञानिकहरूले गरेका हुन्। अध्ययनमा पृथ्वीको भविष्यको अवस्था अनुमान गर्न अत्याधुनिक ३–डी जलवायु मोडल प्रयोग गरिएको थियो। यसमा तापक्रम मात्र नभई बादल, वर्षा, महासागर र वायुमण्डलीय गतिविधिलाई समेत समेटिएको थियो।

अनुसन्धानकर्ताहरूले दुई सम्भावित अवस्थाको अध्ययन गरेका थिए। पहिलो अवस्थामा समयसँगै कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा घट्दै जाने र दोस्रो अवस्थामा कार्बन डाइअक्साइड स्थिर रहे पनि सूर्यको ताप बढ्दै जाने परिदृश्य परीक्षण गरिएको थियो। दुवै अवस्थामा वनस्पति जीवनको दीर्घकालीन अन्त्यको समय करिब समान देखिएको थियो।

अन्तिमसम्म कुन वनस्पति बाँच्न सक्छन् ?

वैज्ञानिकहरूका अनुसार कठोर वातावरण सहन सक्ने बोटबिरुवा, जस्तै सुख्खा क्षेत्रमा पाइने केही प्रजाति र विशेष प्रकारको प्रकाश संश्लेषण गर्ने वनस्पतिहरू अन्यभन्दा लामो समयसम्म टिक्न सक्छन्।

के यो अन्तिम मिति निश्चित हो ?

वैज्ञानिकहरूले यो समयसीमा पूर्ण रूपमा निश्चित नभएको बताएका छन्। अध्ययनले भविष्यमा हुने जैविक विकास वा मानव प्रविधिको सम्भावित प्रभावलाई पूर्ण रूपमा समेटेको छैन। भविष्यका जीवहरूले बदलिँदो वातावरणसँग अनुकूलन गर्न सकेमा पृथ्वीमा जीवन अझ लामो समय टिक्न सक्ने सम्भावना पनि रहन्छ।

यस अध्ययनले पृथ्वीमा जीवनको अन्त्य तत्कालको खतरा नभए पनि ब्रह्माण्डीय समयक्रममा पृथ्वी पनि एक दिन परिवर्तन हुने ग्रह हो भन्ने तथ्यलाई उजागर गरेको छ।