ट्रम्प परिवारलाई ‘कफिन’मा देखाउँदै इरानको धम्की, खामेनीको चेतावनी-‘अमेरिकाले बिर्सन नसक्ने जवाफ पाउनेछ’

काठमाण्डौ । अमेरिका र इरानबीचको सैन्य टकराव अब युद्धभूमिमा मात्र सीमित नरही सार्वजनिक प्रचार, व्यक्तिगत धम्की र मनोवैज्ञानिक दबाबको खतरनाक तहमा पुगेको छ।

इरानले राजधानी तेहरानको प्यालेस्टाइन स्क्वायरमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र उनको परिवारलाई अमेरिकी झण्डाले ढाकिएका कफिनसँग जोडेर चित्रण गरिएको विशाल होर्डिङ बोर्ड राखेको छ। यहीबीच इरानका सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनीका नाममा जारी नयाँ लिखित सन्देशमा अमेरिकालाई ‘बिर्सन नसक्ने पाठ’ सिकाउने चेतावनी दिइएको छ।

होर्डिङ बोर्डमा राष्ट्रपति ट्रम्प, प्रथम महिला मेलानिया ट्रम्प तथा ट्रम्पका पाँच सन्तान(डोनाल्ड ट्रम्प जुनियर, इभान्का, एरिक, टिफानी र ब्यारोन)का तस्बिर समावेश छन्। पृष्ठभूमिमा आगोले घेरिएको ह्वाइट हाउस देखाइएको छ भने फारसी भाषामा ‘रगतको बदला रगत’ भन्ने सन्देश लेखिएको छ।

एनडीटीभी र द टेलिग्राफले समेत बोर्डमा ट्रम्पको परिवार, अमेरिकी झण्डाले ढाकिएका कफिन र जलिरहेको ह्वाइट हाउसको दृश्य राखिएको उल्लेख गरेका छन्।

खामेनीको लिखित चेतावनी– ठूलो क्षति बेहोर्नुपर्नेछ

यही तनावबीच इरानको सरकारी टेलिभिजनमा प्रसारित कार्यक्रममा सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनीसँग सम्बन्धित नयाँ लिखित सन्देश सार्वजनिक गरिएको छ।

सन्देशमा अमेरिकाले सम्झौता उल्लङ्घन गरेर राष्ट्रपति ट्रम्पको हस्ताक्षरको कुनै महत्त्व र विश्वसनीयता नरहेको फेरि प्रमाणित गरेको आरोप लगाइएको छ।

सन्देशमा भनिएको छ, ‘अमेरिकाले फेरि एकपटक आफ्नो वास्तविक अनुहार संसारसामु देखाएको छ। उसका कदमहरूले उसका नीतिहरू झुटा, अविश्वसनीय र छलपूर्ण रहेको पुष्टि गर्छन्।’

अमेरिकाले युद्ध थप भड्काउने प्रयास गरे ठूलो क्षति बेहोर्नुपर्ने चेतावनी पनि दिइएको छ। इरान र उसका सहयोगीले अमेरिकालाई लामो समयसम्म सम्झिरहने किसिमको जवाफ दिने सन्देशमा उल्लेख छ।

रोयटर्सका अनुसार खामेनीले अमेरिकी प्रतिबद्धतामाथि विश्वास गर्न नसकिने दाबी गर्दै ट्रम्पको हस्ताक्षरलाई ‘मूल्यहीन’ भनेका छन्। पछिल्लो चेतावनीले दुई देशबीच पुनः वार्ता सुरु हुने सम्भावना झन् कमजोर बनेको संकेत गरेको छ।

सर्वोच्च नेता बनेपछि पनि सार्वजनिक रूपमा देखिएनन्

आफ्ना पिता आयातोल्लाह अली खामेनीपछि इरानको सर्वोच्च नेताको पद सम्हालेका मोज्तबा खामेनी अहिलेसम्म सार्वजनिक रूपमा देखिएका छैनन्। उनले आफ्नो आवाजसहितको अडियो वा भिडियो सन्देश पनि जारी गरेका छैनन्।

उनको नाममा आएका सबै सन्देश अहिलेसम्म लिखित रूपमा मात्र सार्वजनिक हुँदै आएका छन्। आयातोल्लाह खामेनीको अन्त्येष्टिसँग सम्बन्धित कार्यक्रमहरूमा समेत मोज्तबा उपस्थित नदेखिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका थिए।

उनको निरन्तर अनुपस्थितिले स्वास्थ्य अवस्था, सुरक्षा रणनीति र शासन सञ्चालनको वास्तविक अवस्थाबारे विभिन्न प्रश्न उठाएको छ। यद्यपि, इरानी अधिकारीहरूले यस विषयमा विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरेका छैनन्।

केही दिनमै ट्रम्पविरुद्ध दोस्रो बोर्ड

ट्रम्पलाई कफिनसँग जोडेर तेहरानमा राखिएको यो पहिलो बोर्ड भने होइन। यसअघि जुलाई १५ मा राजधानीको व्यस्त एन्जलाब स्क्वायरमा ट्रम्पलाई कफिनमा देखाइएको अर्को विशाल बोर्ड राखिएको थियो।

उक्त बोर्डमा अंग्रेजी र फारसी भाषामा ट्रम्पविरुद्ध प्रत्यक्ष धम्कीपूर्ण सन्देश लेखिएको थियो। द प्रिन्टका अनुसार एन्जलाब स्क्वायर तेहरानको सबैभन्दा व्यस्त तथा राजनीतिक रूपमा प्रतीकात्मक सार्वजनिक स्थलमध्ये एक हो।

पहिलो बोर्डमा ट्रम्पलाई मात्र लक्षित गरिएकोमा पछिल्लो बोर्डमा उनको परिवारसमेत समेटिएको छ। यसले इरानको प्रचार भाषा थप व्यक्तिगत र आक्रामक बन्दै गएको देखाउँछ।

खामेनीको मृत्युपछि चर्किएको प्रतिशोधको स्वर

यी होर्डिङ बोर्ड तथा चेतावनी इरानका पूर्वसर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको मृत्युपछि चर्किएको प्रतिशोधको नारासँग जोडिएका छन्। खामेनी अमेरिकी–इजरायली हवाई आक्रमणमा मारिएपछि इरानी नेतृत्व र सरकारसमर्थक समूहहरूले ट्रम्पलाई त्यसका लागि जिम्मेवार ठहर गर्दै आएका छन्।

खामेनीको शवयात्राका क्रममा तेहरानमा भेला भएका प्रदर्शनकारीहरूले अमेरिकाविरुद्ध प्रतिशोधको नारा लगाएका थिए। अमेरिकी र बेलायती झण्डा जलाइएको तथा ट्रम्पविरुद्ध धम्कीपूर्ण प्लेकार्ड प्रदर्शन गरिएको रोयटर्सले जनाएको छ।

सार्वजनिक चोक बने ‘प्रचार युद्ध’का हतियार

इरानले राजनीतिक तथा सैन्य सन्देश दिन तेहरानका ठूला सार्वजनिक चोकलाई लामो समयदेखि प्रयोग गर्दै आएको छ। एन्जलाब, वालिअस्र र प्यालेस्टाइन स्क्वायरमा राखिने विशाल बोर्डहरू आन्तरिक जनमत निर्माणसँगै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई चेतावनी दिने माध्यम बनेका छन्।

यसअघि अमेरिकी सैन्य आक्रमणको सम्भावना बढेपछि एन्जलाब स्क्वायरमा अमेरिकी विमानवाहक जहाज ध्वस्त भएको चित्रसहितको बोर्ड राखिएको थियो। त्यसमा अमेरिकालाई सैन्य कारबाहीको गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिइएको थियो। एपीले उक्त बोर्डलाई तेहरानको सार्वजनिक प्रचारमार्फत दिइएको प्रतिशोधको चेतावनीका रूपमा वर्णन गरेको थियो।

पछिल्लो होर्डिङ र खामेनीको लिखित सन्देशलाई एकसाथ हेर्दा इरानले अमेरिका र ट्रम्पमाथिको दबाबलाई तीन तहमा अघि बढाएको देखिन्छ-सैन्य प्रतिकार, राजनीतिक चेतावनी र सार्वजनिक प्रचार।

होर्डिङ कसले डिजाइन तथा औपचारिक रूपमा अनुमोदन गरेको हो भन्ने पूर्ण संस्थागत विवरण भने सार्वजनिक भएको छैन। त्यसैले यसलाई तत्काल सैन्य कारबाहीको औपचारिक घोषणा मान्नुभन्दा इरानबाट प्रवाहित अत्यन्त उत्तेजक राजनीतिक तथा मनोवैज्ञानिक सन्देशका रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ।

यस्ता धम्कीपूर्ण सार्वजनिक सन्देशले तत्काल सैन्य समीकरण नबदले पनि वार्ताको वातावरण थप बिगार्ने, अमेरिकी प्रतिक्रिया कडा बनाउने र मध्यपूर्वको युद्धलाई अझ विस्तार गर्ने जोखिम बढाएका छन्।