विश्वभरका अग्रणी टेक कम्पनीका सीईओ भारतमा भेला, १०० अर्ब डलरको लगानीको घोषणाको सम्भावना

काठमाण्डौ । विश्वका अग्रणी प्रविधि कम्पनीका उच्च पदाधिकारीहरू यस साता भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा आयोजित एआई इम्प्याक्ट समिटमा सहभागी हुन पुगेका छन्। विश्वकै सबैभन्दा ठूलो बजारमध्ये एक मानिने भारतमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्ने उद्देश्यले उनीहरू यहाँ भेला भएका हुन्।

यो समिट आजबाट सुरु भएको छ । यस क्रममा १०० अर्ब डलरको लगानीको घोषणा हुनसक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

यसअघि बेलायत, दक्षिण कोरिया र फ्रान्समा आयोजना भइसकेको सरकारी पहलको एआई सम्बन्धी सम्मेलनको शृंखलाअन्तर्गत भारतमा यो समिट आयोजना गरिएको हो। कार्यक्रममा स्याम मल्टम्यान (ओपनएआईका सीईओ), सुन्दर पिचाई (अल्फाबेटका सीईओ), डारियो अमोडोई (एन्थ्रोपिकका प्रमुख) र डेमिस हासाबिस (गुगल डीपमाइन्डका सीईओ) सहभागी हुने कार्यक्रम रहेको छ। यसअघि सहभागी हुने अपेक्षा गरिएका एनभिडियाका सीईओ जेनसेन हुवाङ भने ‘अप्रत्याशित परिस्थितिका’ कारण अन्तिम समयमा सहभागिताबाट पछि हटेको जनाइएको छ।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सम्मेलनका पाहुनाहरूलाई औपचारिक स्वागत गर्ने तयारी गरेका छन्। भारतले युवा, प्रविधिमैत्री उपभोक्ता वर्ग र विशाल दक्ष जनशक्तिको आधारमा आफूलाई विश्व एआई विकासको प्रमुख केन्द्रका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ।

सरकारले भारतलाई विश्वको प्रमुख प्रविधि शक्ति बनाउने लक्ष्यसहित अर्धचालक (सेमिकन्डक्टर) क्षेत्रमा करिब १८ अर्ब डलर बराबरका परियोजनाहरू स्वीकृत गरिसकेको छ। साथै, एप्पलजस्ता बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूलाई भारतमै उत्पादन विस्तार गर्न प्रोत्साहन गरिएको छ।

एआई समिटमा विशेषगरी तीन पक्षमा ध्यान केन्द्रित हुने अपेक्षा गरिएको छ—पूर्वाधार विकास, प्रयोगकर्ता विस्तार र प्रतिभा व्यवस्थापन। बढ्दो कम्प्युटिङ क्षमताको मागलाई ध्यानमा राख्दै एआई डेटा सेन्टर तथा चिप निर्माणमा ठूला लगानी घोषणा हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यसअघि अमेजन, माइक्रोसफ्ट र इन्टेलले भारतमा एआई पूर्वाधार विकासका प्रतिबद्धता जनाइसकेका छन्।

भारत ओपन एआईको च्याटजीपीटीका लागि प्रमुख बजारमध्ये एक मानिन्छ। स्वदेशी ठूला प्रतिस्पर्धीको अभावमा अमेरिकी एआई च्याटबट कम्पनीहरूले भारतीय प्रयोगकर्तामाझ छिटो विस्तार गर्ने अवसर देखिरहेका छन्।

साथै, भारतलाई ‘एआई प्रतिभाको कारखाना’का रूपमा समेत हेरिएको छ। पछिल्ला दुई वर्षमा स्थापना भएका ६० प्रतिशतभन्दा बढी ग्लोबल क्यापेबिलिटी सेन्टर एआई, डेटा, डिजिटल इन्जिनियरिङ वा उत्पादन विकाससँग सम्बन्धित रहेको बताइएको छ। आगामी महिनाहरूमा स्थापना हुने अधिकांश जीसीसीहरू एआई केन्द्रित हुने प्रक्षेपण गरिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार भारतमा एआईसम्बन्धी उच्च तहका नेतृत्व पदहरू—जस्तै ‘चीफ एआई अफिसर’—समेत बढ्दो रूपमा सिर्जना भइरहेका छन्, जसले देशलाई विश्व प्रविधि नक्सामा थप मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।