‘राज्यकोष डकैती’ प्रमाणित: मलेसियाका पूर्वप्रधानमन्त्री नजिबबाट १.३ अर्ब डलर असूल्न आदेश

काठमाण्डौ । मलेसियाको क्वालालम्पुर उच्च अदालतले विश्वकै चर्चित आर्थिक घोटालामध्ये एक ‘१MDB स्क्याम’ मा ऐतिहासिक फैसला सुनाउँदै पूर्वप्रधानमन्त्री Najib Razak लाई १ अर्ब ३० करोड अमेरिकी डलर (करिब १५ खर्ब ६७ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ) तिर्न आदेश दिएको छ।

न्यायाधीश दातुक अहमद फिरुज जैनोल अबिदिनले उनलाई फिड्युशरी ड्युटी उल्लङ्घन (विश्वासको कर्तव्य तोड्नु) र पदको दुरुपयोग (मिसफिजेन्स) गरेको ठहर गर्दै सरकारी लगानी कम्पनी SRC International लाई भएको अर्बौँ क्षतिका लागि व्यक्तिगत रूपमा जिम्मेवार ठहर गरेका हुन्।

यो मुद्दा देवानी (सिभिल) प्रकृतिको भए पनि यसको प्रभाव राजनीतिक र आर्थिक रूपमा विश्वव्यापी रूपमा देखिएको छ। अदालतले नजिबलाई १४ दिनभित्र अपिल गर्ने अनुमति दिएको छ र अन्तरिम स्थगन (स्टे) पनि प्रदान गरिएको छ।

योजनाबद्ध ‘डकैती’ : स्क्याम कसरी चल्यो?

यो प्रकरण विश्व चर्चित 1Malaysia Development Berhad (१MDB) घोटालाको हिस्सा हो, जसलाई आधुनिक इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो वित्तीय घोटालामध्ये एक मानिन्छ।

अदालतको अनुसन्धानले देखाएको छ कि:

-सन् २०११ मा नजिबले प्रधानमन्त्री तथा अर्थमन्त्रीको हैसियतमा राज्यको पेन्सन कोष (KWAP) बाट ४ अर्ब रिंगिट ऋण स्वीकृत गराए

-उक्त रकम ऊर्जा र प्राकृतिक स्रोतमा लगानी गर्ने नाममा लिइए पनि सदुपयोग भएन

-करिब ३ अर्ब ६० करोड रिंगिट (झण्डै ९०० मिलियन USD) कुनै कानुनी निगरानी बिना अफसोर खाताहरूमा पठाइयो

-कम्तीमा १२ करोड अमेरिकी डलर सिधै नजिबको व्यक्तिगत बैंक खातामा जम्मा भएको प्रमाण भेटियो

अदालतले यसलाई “शक्तिको चरम दुरुपयोग र राज्य कोषमाथिको योजनाबद्ध डकैती” भनेको छ।

 अन्तर्राष्ट्रिय जालो : पैसा कहाँ गयो?

अनुसन्धानअनुसार घोटालाको रकम:

-स्विजरल्याण्ड, सिंगापुर, केम्यान टापुजस्ता अफसोर केन्द्रमा सारियो

-नक्कली कम्पनी र ‘लेयरिङ’ प्रविधिबाट स्रोत लुकाइयो

-लक्जरी सम्पत्ति, याट, कलाकृति र हलिउड फिल्म निर्माणमा खर्च गरियो

यस प्रकरणमा मलेसियाली व्यापारी Jho Low मुख्य योजनाकारका रूपमा चिनिन्छन्, जो अझै फरार छन्।

यस्तै, अन्तर्राष्ट्रिय लगानी बैंक Goldman Sachs समेत विवादमा तानिएको थियो।

नजिबमाथि पहिले नै सजाय

यो नयाँ फैसला नजिबका लागि अर्को ठूलो झट्का हो।

-सन् २०२०: १२ वर्ष जेल र २१० मिलियन रिंगिट जरिवाना

-२०२५: १MDB सम्बन्धी थप मुद्दामा १५ वर्ष जेल र २.८ अर्ब डलर जरिवाना

-हाल: जेलमै सजाय भोगिरहेका

नयाँ फैसला देवानी मुद्दा भए पनि अदालतले उनलाई ‘शेडो डाइरेक्टर’ (पर्दा पछाडिको नियन्त्रणकर्ता) का रूपमा चित्रित गरेको छ।

विश्वका लागि सन्देश

यो फैसलाले स्पष्ट सन्देश दिएको छ:

-शक्तिशाली नेता पनि कानुनभन्दा माथि छैनन्

-राज्यकोष दुरुपयोग व्यक्तिगत अपराध मात्र होइन, राष्ट्रिय विश्वासमाथिको हमला हो

-अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रणालीमार्फत हुने भ्रष्टाचार पनि ट्र्याक गर्न सम्भव छ

विश्लेषकहरूका अनुसार यो निर्णय “भ्रष्टाचारविरुद्धको विश्वव्यापी लडाइँमा माइलस्टोन” हो।

नेपालका लागि पाठ

यो प्रकरण नेपालजस्ता विकासशील मुलुकका लागि गम्भीर चेतावनी हो:

-सार्वजनिक कोषको पारदर्शिता अनिवार्य

-स्वतन्त्र न्याय प्रणालीको भूमिका निर्णायक

-राजनीतिक शक्ति र आर्थिक स्वार्थबीचको सम्बन्ध कडा निगरानीमा राख्नुपर्ने

(यो विशेष रिपोर्टमा प्रयोग गरिएका स्रोतहरू: मलेसियाली उच्च अदालतको फैसला, द एज, फ्री मलेसिया टुडे, द स्टार, बर्नामा र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूको आजको रिपोर्टिङ।)